Problem domniemania w postępowaniu egzekucyjnym. Ujęcie praktyczne

Milena Jakacka (Kraków)
e.Palestra 2016, poz. 31/A
A+ A-
 

e.Palestra 2016, poz. 31A

[data publikacji: 19.12.2016]

 

Milena Jakacka

 

Problem domniemania w postępowaniu egzekucyjnym. Ujęcie praktyczne

 

Wprowadzenie

 

Obecność mass mediów w życiu społecznym w XXI wieku jest zarówno oczywista, jak i nieunikniona. O swoistym oddziaływaniu mediów na społeczeństwo pisał m.in. M. McLuhan, podkreślając, iż są one coraz częściej traktowane jako przedłużenie zmysłów i świadomości człowieka, co w konsekwencji prowadzi do ograniczenia wartości procesów poznawczych. M. Wasilewska-Chmura wskazuje, iż „w teorii McLuhana media traktowane są jako przedłużenie zmysłów i świadomości człowieka, zatem wiążą się z ciałem, które jest ich źródłem oraz celem w zmysłowej percepcji”[1]. Dla prostego człowieka oznacza to nie więcej niż sytuację, w której kształtowanie świadomości społecznej odbywa się właśnie poprzez poznawanie treści przekazywanej przez media, przez co owa świadomość ma coraz bardziej ograniczony charakter. Współczesny człowiek, w dobie ponowoczesności, kreuje swoje wyobrażenie o otaczającej go rzeczywistości głównie na bazie komunikatów medialnych. Prowadzi to do swoistego ograniczenia percepcji i jednocześnie licznych wypaczeń w procesach poznawczych. Wynika to przede wszystkim z faktu, iż „przedłużenie jednego zmysłu oznacza jednocześnie ograniczanie innego, tak więc historyczny rozwój procesów percepcji, a wraz z nim form kultury i społeczeństwa, przedstawia się jako przejście od dominacji słuchu do dominacji wzroku, od kultury oralnej do piśmiennej”[2].

Konsekwencją tak dynamicznych i wciąż posuwających się zmian w procesie kształtowania świadomości społecznej jest również sama zmiana roli mediów w życiu człowieka. Początkowo przypisywana im rola bazowała przede wszystkim na dążeniu do przekazania możliwie jak największej ilości informacji zgodnych z prawdą i pozwalających na budowanie świadomości dzięki rzetelności. Podstawowym celem funkcjonowania mediów jeszcze w latach 90-tych XX wieku było zatem informowanie, rozwinięte w późniejszym okresie o cele dydaktyczno-edukacyjne, w XXI wieku zasadniczą ich funkcją jest natomiast rozrywka. J. Skrzypczak podkreśla, iż funkcje mediów dzielone są na jawne (informacyjne, oświatowe, rozrywkowe) i ukryte (jak manipulacja, propaganda)[3], przy czym funkcji niejawnych nie można rozpatrywać przez pryzmat dysfunkcji – towarzyszyły one mediom od początku ich istnienia, niemniej w ostatnich dziesięcioleciach ich rola znacznie się zwiększyła, przysłaniając kategorie jawne. Sam proces informacyjny w mass mediach ma obecnie wymiar zarówno propagandowy, jak i manipulacyjny – jego głównym założeniem staje się nie tyle przekazanie informacji, ile wykreowanie określonego stanu rzeczywistości, uznawanego w mediach za pożądany, ze względu na wzrost zainteresowania odbiorcy. Ów pożądany stan związany jest natomiast z wzbudzeniem w odbiorcy negatywnych stanów emocjonalnych, których trwałość jest warunkiem skuteczności samego przekazu. Oburzenie, poczucie krzywdy i niesprawiedliwości, a także lęk, strach i towarzyszące im stany emocjonalne stanowią bazę wyjściową dla współczesnych komunikatów medialnych, na podstawie których obrazuje się rzeczywistość społeczną i polityczną. W polu zainteresowania współczesnego odbiorcy pozostają zatem wszelkie te komunikaty, które dotyczą istotnych społecznie, politycznie, gospodarczo czy ekonomicznie wydarzeń i jednocześnie wywołują określony, zintensyfikowany stan emocjonalny. Jest to jedna z głównych przyczyn, dla których treści przedstawiane przez współczesne media mają charakter mało rzetelny, a ukierunkowany jedynie na osiągnięcie założonego rezultatu.

 

Domniemanie w prawie cywilnym

Wniosek wyprowadzony z innych ustalonych faktów traktowany może być jako fakt[4] w postępowaniu cywilnym na mocy art. 231 k.p.c., jednakże zgodnie z tezą SN postawioną w wyroku z dnia 7 listopada 2014 roku „fakt domniemany nie wymaga dowodzenia, natomiast twierdzenia i dowodzenia na ogólnych zasadach wymagają fakty składające się na podstawę faktyczną domniemania”[5]. Domniemanie faktyczne[6], o którym mowa, jest możliwością wyprowadzania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z innych faktów, już ustalonych. Sam fakt domniemany – według tezy SN z dnia 7 listopada 2014 roku – nie wymaga udowodnienia, niemniej udowodnić należy wszystkie fakty, które składają się na podstawę domniemania. Wyprowadzając wniosek o prawie własności ruchomości znajdującej się na terenie nieruchomości należącej do dłużnika na podstawie posiadania przez dłużnika prawomocnego tytułu władania nieruchomością, należy zatem nie tylko ustalić wpis w księdze wieczystej[7], lecz także tytuł prawny do posługiwania się przez dłużnika daną ruchomością. Czynność ta bowiem nie podlega domniemaniu faktycznemu, ze względu na to, iż może zostać sprawdzona.

Zasada domniemania faktycznego może być stosowana tylko wówczas, kiedy brak jest bezpośrednich dowodów, uzyskana konsekwentnie wiedza o faktach w żadnym wypadku nie powinna być podstawą przyjętych domniemań w momencie, kiedy przeprowadzenie dowodów w danym postępowaniu jest możliwe[8].

Reguły odnoszące się do domniemań faktycznych mogą być stosowane w różnych przypadkach – udowodnienie praktyk monopolistycznych[9], naruszenie zakazu praktyk ograniczających konkurencję i nienaruszenia konstytucyjnej zasady wolności prowadzenia działalności gospodarczej[10] czy ustalenie daty podjęcia działalności gospodarczej na podstawie wniosku o wpis do ewidencji działalności[11]. Warunkiem stosowania reguł dotyczących domniemania jest niemożność uzyskania dowodów i dysponowanie faktami, na podstawie których można wyprowadzić wniosek właściwy. Właściwe zatem będzie stwierdzenie, że działalność gospodarcza została założona dnia 1 stycznia 2012 roku, jeśli wpis do ewidencji działalności gospodarczej sygnowany jest taką datą. Niewłaściwe natomiast może okazać się domniemanie, że samochód należy do Kowalskiego, wyłącznie na podstawie dokumentu zakupu ruchomości przez podmiot. Niezbędnym dokumentem w tej materii winno być prawo własności (właściciel wykazany na mocy dokumentu rejestracyjnego pojazdu).

Na domniemaniu faktycznym może być oparte orzeczenie sądu jedynie w momencie, kiedy domniemanie to jest wnioskiem logicznie wynikającym z prawidłowo ustalonych faktów stanowiących przesłanki domniemania[12]. W praktyce zasada ta znajduje zastosowanie m.in. przy ustalaniu okoliczności i terminu nadania pisma procesowego do sądu[13] czy przy stwierdzaniu zgonu w przypadku, kiedy okoliczności danego wypadku uzasadniają pełne przekonanie o zgonie określonej osoby[14].

Z tezy postawionej przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 grudnia 2007 roku wynika jasno, że nie można dokonać prawidłowego domniemania faktycznego bez uzasadniania faktów stanowiących jego logiczne przesłanki[15]. Z treści orzecznictwa sądowego wynika, że domniemanie faktyczne może być stosowane jedynie w orzecznictwie sądowym, a jego podstawą jest przyjęcie określonych przesłanek za logiczne i wyprowadzenie z nich wniosku.

Domniemanie może być również ustanowione z mocy prawa (domniemanie prawne) i jako takie jest wiążące dla sądu na mocy art. 234 k.p.c. – domniemanie prawne wynika m.in. z przepisów ustawy Kodeks cywilny. Należy tu wskazać następujące rodzaje domniemań[16]:

  • domniemanie dobrej wiary[17]– z mocy prawa zakłada się istnienie dobrej wiary do momentu udowodnienia odmiennej sytuacji. Jako takie jest ono wiążące dla sądu do momentu, gdy strona związana ciężarem dowodu udowodni złą wiarę[18];
  • domniemanie urodzenia dziecka żywego[19]– domniemywa się, że dziecko przyszło na świat żywe w razie urodzenia się dziecka;
  • domniemanie chwili śmierci[20]– domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego – w przypadku, kiedy orzeczenie zawiera jedynie dzień, bez godziny, domniemywa się, że chwilą domniemanej śmierci jest koniec danego dnia;
  • domniemanie śmierci jednoczesnej[21]– dotyczy sytuacji, w której kilka osób utraciło życie podczas grożącego im wspólnie niebezpieczeństwa;
  • domniemanie równych udziałów[22]– domniemywa się, że udziały współwłaścicieli są równe;
  • domniemanie posiadania samoistnego[23]– domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Należy tu jednocześnie zwrócić uwagę, iż władztwo faktyczne w prawie tożsame jest z posiadaniem, chociażby krótkotrwałym, i nie jest równoznaczne z przechowywaniem. Z tezy postawionej przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 lutego 1984 roku wynika, że „o ile posiadanie oznacza każde, choćby krótkotrwałe, faktyczne władztwo nad rzeczą, o tyle przechowywanie oznacza takie działanie, które polega na uchronieniu rzeczy przed zepsuciem, zniszczeniem, zaginięciem lub pogorszeniem dotychczasowego jej stanu, i to przez pewien okres, a więc przetrzymanie rzeczy na przyszłość”[24]. Błędna interpretacja tego przepisu może doprowadzić do wniosku, iż osoba będąca w posiadaniu określonej ruchomości czy nieruchomości jest jej posiadaczem, wyłączając tym samym możliwość przechowywania danej rzeczy. Konsekwencją tego stanu może być natomiast błędne stwierdzenie władztwa nad rzeczą, czyli domniemanie posiadania samoistnego w sytuacji, kiedy podmiot w rzeczywistości jedynie daną rzecz przechowuje, nie posiadając do niej prawa własności;
  • domniemanie ciągłości posiadania[25]– zasada ta pozwala na stwierdzenie, iż jeśli podmiot posiadał prawo własności ruchomości w okresie X, prawo to posiada również w okresie Y, a co za tym idzie – dana ruchomość wciąż jest częścią jego majątku;
  • domniemanie posiadania zgodnego z prawem[26]– domniemywa się, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym, co dotyczy również posiadania przez poprzedniego posiadacza i jest jednocześnie podstawą zajęcia ruchomości oznaczonej co do gatunku, która została objęta umową o przewłaszczenie na zabezpieczenie. Teza SN zawarta w wyroku z dnia 15 lutego 2001 roku wskazuje bowiem, iż „nie stanowi przeszkody zajęcia ruchomości oznaczonej co do gatunku, objętej umową o przewłaszczenie na zabezpieczenie, jeżeli w chwili dokonania zajęcia rzecz nadal pozostawała we władaniu dłużnika egzekwowanego”[27]. Oznacza to sytuację, w której organ egzekucyjny ma możliwość zajęcia na zabezpieczenie ruchomości czy nieruchomości oznaczonej co do gatunku w przypadku, kiedy rzecz ta nadal się znajduje we władaniu dłużnika, nawet jeśli na rzeczy tej ciąży zmiana prawa własnościowego;
  • domniemanie nieprzerwanego posiadania[28]– przywrócenie posiadania jest traktowane jako posiadanie nieprzerwane;
  • domniemanie[29]– domniemywa się, że produkt niebezpieczny, który spowodował szkodę, został wytworzony i wprowadzony do obrotu w zakresie działalności gospodarczej producenta;
  • domniemania – na mocy art. 466 k.c. domniemanie zapłaty należności ubocznych wynika z pokwitowania zapłaty dłużnej. Z pokwitowania świadczenia okresowego wynika natomiast domniemanie, że spełnione zostały również świadczenia okresowe wymagalne wcześniej – jednakże na mocy tezy postawionej w wyroku SN z dnia 20 listopada 2007 r. należy wnosić, iż wszelkie naruszenia obowiązku prawidłowego prowadzenia dokumentacji wykluczają domniemanie o spełnianiu świadczeń okresowych wymagalnych wcześniej[30];
  • domniemanie wynikające z art. 529, na mocy którego w sytuacji, kiedy w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Dotyczy to również sytuacji, kiedy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny;
  • domniemanie wynikające z art. 861 o równej wartości wkładu wspólników;
  • domniemania wynikające z pozostałych artykułów k.c.

Podczas gdy domniemanie faktyczne musi wynikać z ustalonych logicznie przesłanek, domniemanie prawne wynika z przepisów prawa, poza sytuacjami, w których prawo stanowi inaczej. Należy jednocześnie wskazać znaczenie zasady domniemania prawnego wzruszalnego[31], które można obalić dowodem przeciwnym. Z niepublikowanej tezy SN zawartej w wyroku z dnia 22 stycznia 2002 roku wynika, iż nabywca przedsiębiorstwa wiedział o zobowiązaniach związanych z jego prowadzeniem (domniemanie wzruszalne)[32], co implikuje sytuację, w której działania podmiotu związane z nabyciem ruchomości czy nieruchomości jako działania świadome powodowane są m.in. znajomością sytuacji dotyczącej nabywanej rzeczy. Domniemywa się, że nabywca jest w pełni świadomy sytuacji prawnej nabywanej nieruchomości czy ruchomości, na tej samej zasadzie domniemanie działa w przypadku władztwa faktycznego – domniemywa się, że osoba władająca ruchomością czy nieruchomością jest jej właścicielem.

 

Domniemanie postępowaniu egzekucyjnym – praktycznie

 

Komornik, dysponując odpowiednimi dowodami i podstawami prawnymi, może wydać postanowienie o umorzeniu egzekucji, które jest w postępowaniu egzekucyjnym traktowane jako domniemanie bezskuteczności egzekucji[33]. Sytuacja, w której dowody wyraźnie wskazują, iż dłużnik nie dysponuje majątkiem, z którego można by prowadzić egzekucję, stanowi podstawę do wydania postanowienia o umorzeniu egzekucji: „w oparciu o dowody z dokumentów, znajdujące się w aktach organu rentowego, oraz zeznania odwołującego się Janusza N. słuchanego w charakterze strony Sąd pierwszej instancji ustalił, że ZUS Oddział w N.S. ocenił stan majątkowy odwołującego się w sprawozdaniu […], z których wynikało, że nie posiada on mienia, z którego możliwe byłoby ściganie zaległych spornych należności wobec organu rentowego”[34]. Ustalenie braku mienia, a tym samym braku możliwości do spłacania zadłużenia, utożsamiane jest z domniemaniem bezskuteczności egzekucji – co za tym idzie, postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi jest nieskuteczne.

Analizowana sytuacja dotyczy prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko byłemu właścicielowi przedsiębiorstwa, na podstawie przepisów wskazujących odpowiedzialność wspólników majątkiem osobistym za zadłużenia spółki. Oznacza to, że w momencie, kiedy egzekucja z majątku spółki nie jest możliwa, wówczas organ egzekucyjny upoważniony jest do przeprowadzenia egzekucji z majątku wspólników – domniemanie bezskuteczności egzekucji wiąże się z podjęciem dalszym działań celem uzyskania wymagalnej wierzytelności, jednakże działań zgodnych z literą prawa. W tym przypadku zasadne jest ściganie wspólników i dążenie do uzyskania wymaganej wierzytelności z majątku wspólników. Wspólnik pociągnięty jest do odpowiedzialności nie tylko w przypadku całkowitej nieskuteczności egzekwowania wierzytelności – w takim przypadku wystarczająca jest chociażby częściowa bezskuteczność, natomiast w momencie, kiedy egzekucja nie jest możliwa ani z majątku spółki, ani też z majątku wspólnika, komornik może umorzyć postępowanie.

W momencie wskazania, iż „postępowania egzekucyjne z ruchomości oraz wierzytelności PRIT «P» Spółki z.o.o. są bezskuteczne z uwagi na fakt, że dłużnik nie posiada żadnego majątku ruchomego (w tym środków transportowych) […] formalne umorzenie postępowania egzekucyjnego dowodzi przesłanki bezskuteczności egzekucji, o czym świadczy uzasadnienie przedmiotowego postanowienia, z którego wynika, że w toku postępowania stało się oczywiste, iż z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od całkowitych kosztów postępowania egzekucyjnego”[35].

Na uwagę zasługuje jednocześnie fakt, iż niektóre z działań podejmowanych przez wymiar sprawiedliwości mogą być wynikiem błędnej interpretacji, czy błędnych ustaleń faktycznych, co związane jest m.in. z sytuacją braku wszechstronnej analizy i oceny materiału dowodowego. Należy zatem wskazać, iż jeśli komornik w toku postępowania egzekucyjnego stwierdzi niemożność dochodzenia wierzytelności, ze względu na brak majątku dłużnika, wówczas postanowienie o umorzeniu tożsame jest z domniemaniem bezskuteczności egzekucji[36].

W postępowaniu egzekucyjnym niezwykle istotna jest zasada domniemania ciągłości posiadania wynikająca z art. 340 k.c. Zgodnie z tezą postawioną przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2006 roku[37] domniemanie to zwalania tego, który wykonywał posiadanie w różnych okresach, od dowodu, że był przez cały ten czas posiadaczem. Władanie nieruchomością[38] daje moc prawną do zabudowania nieruchomościami w sposób zgodny z przeznaczeniem, co z kolei stanowi podstawę do przyjęcia podmiotowej tożsamości między posiadaczami nieruchomości przed zawiązaniem i po zawiązaniu spółki cywilnej.

W postępowaniu egzekucyjnym nie zawsze można kierować się domniemaniem, szczególnie zaś domniemaniem faktycznym. Nie ma bowiem podstawy, by stosować domniemanie faktyczne przy ustalaniu, że dana wierzytelność powstała za zgodą małżonka dłużnika w sprawie o nadanie tytułowi egzekucyjnemu tytułu wykonalności[39]. Analiza przeprowadzona przez Sąd Najwyższy dowodzi, iż nie ma możliwości, by posługując się dokumentem urzędowym lub prywatnym, dotyczącym zgody małżonka dłużnika, można było polegać na posłużeniu się domniemaniem faktycznym co do uzyskania faktu zgody na podstawie takiego dokumentu. Przy rozdzielności majątkowej nie ma możliwości pociągania do odpowiedzialności za długi małżonka dłużnika – samo pełnomocnictwo, uprawniające do wykonywania czynności prawnych w imieniu małżonka, nie jest dowodem pozwalającym na egzekucję z majątku osobistego małżonka. „Stwierdzona wierzytelność powstała na skutek czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika […] ogólne pełnomocnictwo udzielone przez dłużnika nie stanowi wystarczającego dowodu wyrażenia przez nią zgody na czynności, jakich dokonywał on z wierzycielem […]”[40]. Oznacza to, że nie każdy dokument prawny podpisany przez małżonka dłużnika stanowi dowód na to, iż był on świadomy i zgadzał się na zaciągane przez dłużnika zobowiązania. Pełnomocnictwo uprawniające do wykonywania określonych czynności w imieniu dłużnika nie może być traktowane jako dokument potwierdzający zgodę małżonka na zaciągnięcie długu.

W postępowaniu egzekucyjnym istotną kwestią jest również ustalenie opłaty za czynności komornicze, które należy do czynności komornika. W świetle tezy SN zawartej w uchwale z dnia 28 listopada 2012 roku prawem komornika jest pobranie opłaty obliczonej od wartości rozliczenia zgłoszonego we wniosku – bez względu na to, co faktycznie udało się zająć w toku postępowania[41]. Okazuje się zatem, że już sam wniosek z tytułem wykonalności, będący podstawą egzekucji, jest również podstawą ustalenia kosztów postępowania komorniczego – na jego mocy komornik ma prawo ustalenia opłaty (kosztów) – bez względu na faktyczne zajęcia. Jest to jednakże wyłącznie czynność leżąca w gestii komornika – nie ma bowiem podstaw prawnych do tego, żeby takiej czynności dokonywał aplikant komorniczy[42], nawet posiadający stosowne upoważnienie do samodzielnego wykonywania czynności egzekucyjnych. Według tezy SN zawartej w uchwale z dnia 6 czerwca 2014 roku – aplikant nie ma do tego prawa, a w przypadku, kiedy tych czynności dokona – postanowienie podpisane przez aplikanta uznawane jest za nieistniejące. Czynności wykonywane przez aplikanta, mimo iż obejmują większość czynności egzekucyjnych znanych z postępowania komorniczego, nie obejmują wydawania postanowień o ustaleniu kosztów egzekucji oraz zakończenia egzekucji – te dwa typy czynności są charakterystyczne dla działań komornika, nie należą natomiast do prawa aplikanta[43]. Czynności egzekucyjne należą do komorników – nadzór sądowy polegać ma przede wszystkim na dbałości o prawidłowy tok postępowania i legalność podejmowanych działań. Sama interpretacja „czynności egzekucyjnych” podjęta w doktrynie prawnej – zdaniem SN – doprowadziła do konkluzji, że „czynnością egzekucyjną jest każde określone co do czasu, formy, miejsca i treści działanie (faktyczne i prawne) powołanego do tego organu, na podstawie przyznanych mu władczych uprawnień, w celu zaspokojenia wierzyciela […]”[44]. Przyjmując takie rozumienie czynności komorniczych, można wnioskować, że upoważnienie wydane przez komornika obejmuje również wydawanie określonych postanowień, czy też możliwość podejmowania innych czynności, takich jak postanowienie o zakończeniu czynności komorniczych. Niemniej zgodnie z uzasadnieniem przedstawionym przez Sąd Najwyższy „artykuł 2 ust. 1 zdanie pierwsze u.k.s.e. odnosi się do art. 759 § 1 i określa domniemanie kompetencji komornika do wykonywania czynności egzekucyjnych, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w innych ustawach”[45]. Przepisy prawa nakazują, by w upoważnieniu były zawarte czynności, do których został upoważniony asesor komorniczy, niemniej jednak upoważnienie takie nie może zawierać stwierdzenia, iż aplikant jest upoważniony do wykonania „czynności egzekucyjnych, niezbędnych do prawidłowego postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie”. Oznacza to, że aby czynność dokonana przez aplikanta mogła zostać uznana za wiążącą, w upoważnieniu muszą zostać wyszczególnione wszystkie czynności[46], do których asesor posiada upoważnienie. W innym przypadku czynności asesora uznaje się za nieskuteczne, czy też niewiążące prawnie, jak również wydawane postanowienia nie mają mocy. Należy również wskazać, iż „wydanie postanowienia o ustaleniu kosztów postępowania egzekucyjnego należy do czynności o charakterze orzeczniczym, które może wykonywać jedynie ustawowo upoważniony organ egzekucyjny i z tych względów nie jest możliwe przekazanie tej kompetencji osobie, która nie jest takim organem”[47]. Asesor komorniczy może wykonywać, po pierwsze, jedynie czynności ściśle określone w upoważnieniu, po wtóre zaś, jedynie czynności o charakterze egzekucyjnym. Również złożenie podpisu na postanowieniu wydanym przez komornika przez asesora komorniczego jest prawnie niewiążące, ponieważ aplikant komorniczy nie posiada odpowiednich uprawnień – w komparycji takiego postanowienia jest komornik jako wydający to postanowienie, w związku z czym podpis na postanowieniu musi należeć do komornika. Implikuje to sytuację, w której aplikant komorniczy ma określony zakres uprawnień, przyznanych na mocy upoważnienia, przy czym zakres ten nie może wychodzić poza czynności egzekucyjne, nie może również dotyczyć czynności przypisanych ustawowo komornikowi. Asesor komorniczy podejmujący się zajęcia ruchomości musi legitymować się upoważnieniem wydanym przez stosowny organ, na mocy którego wyszczególnione jest, iż może on zgodnie z prawem dokonać zajęcia ruchomości oznaczonej co do gatunku w ramach prowadzonych czynności egzekucyjnych.

Domniemanie kompetencji komornika[48] do wykonywania czynności egzekucyjnych zawarte jest w określonych przepisach prawnych – upoważnienie może zostać wydane aplikantowi po upływie roku od dnia rozpoczęcia aplikacji, przy czym ogólna treść upoważnienia wydanego przez komornika nie jest podstawą do stosowania domniemania w zakresie czynności, co do których upoważniony został asesor komorniczy. W przypadku czynności egzekucyjnych wykonywanych przez asesora nie stosuje się domniemania – czynności te muszą zostać wyszczególnione przez komornika. Ponadto nie ma możliwości, by asesor wykonywał czynności orzecznicze, zastrzeżone tylko dla komornika.

Zasada domniemania w postępowaniu egzekucyjnym nie zawsze znajduje uzasadnienie. Nie należy również mylić jej z błędną interpretacją przepisów o postępowaniu egzekucyjnym – np. dotyczącą czynności, do których może zostać upoważniony aplikant komorniczy. Zauważyć jednakże należy, iż zasada domniemania obowiązuje głównie przy procedurach egzekucyjnych – posługując się tą zasadą, komornik może zajmować mienie należące do dłużnika, w tym także mienie osoby bliskiej dłużnikowi, stosując do tego odpowiednie przepisy prawne pozwalające na ustalenie ruchomości czy nieruchomości oznaczonej co do gatunku, co do której istnieje uzasadnienie, iż wchodzi ona w skład majątku dłużnika. Zasada domniemania znajduje swoje zastosowanie w działalności organów egzekucyjnych, jest ona jednocześnie stosowana przez wymiar sprawiedliwości w określonych przypadkach, do których istnieje pewność wynikająca z logicznie uzasadnionych przesłanek.

 

 

Summary

 

The problem of presumption in enforcement proceedings. Recognition of practical studies

 

 The principle of presumption in civil proceedings is applied both by the authorities of the judiciary and the enforcement authorities, this leads to a situation where in certain situations the debtor may be busy on the basis of the principle of the presumption of this rule is often used to determine the financial situation of the debtor, as well as the procedures relating to the activities of debt collectors the presumption is often rule, which shall be guided by bailiffs spending authorization for assessor enforcement operations. Such authorisation should, however, include a description of the activities for which the applicant has been authorized, any general statements invalidate the authorization, and taken on its power to be considered non-binding Problem of presumption is primarily associated with the appropriate interpretation of the possibilities that the presumption can be applied.

 

Key words: the presumption, enforcement proceedings, court bailiffs, enforcement, civil proceedings

Słowa kluczowe: domniemanie, postępowanie egzekucyjne, komornicy sądowi, egezekucja, postępowanie cywilne

 

 

[PRZYPISY]

 

[1] M. Wasilewska-Chmura, Przestrzeń intermedialna literatury i muzyki: muzyka jako model i tworzywo w szwedzkiej poezji późnego modernizmu i neoawangardy, Kraków 2011, s. 88.

[2] Tamże.

[3] J. Skrzypczak, Popularna encyklopedia mass mediów, Warszawa 1999, s. 317.

[4] W. Siedlecki, Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1972, s. 306.

[5] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2014 r., IV CSK 77/14, Dopuszczalność zastąpienia osobowych środków dowodowych odpisem protokołów zeznań i oświadczeń złożonych w innych postępowaniach sądowych. Czas trwania ustawowej przesłanki bezpośredniości uniemożliwia zadośćuczynienie osoby trzeciej, LEX nr 1622135.

[6] J. Wiszniewski, Elementy prawa, Warszawa 1976, s. 265, B. Bieńkowska, P. Kruszyński, C. Kulesza, P. Piszczek, Sz. Pawelec, Wykład prawa karnego procesowego, Warszawa 2012, s. 240.

[7] Por. S. Wójcik, De rei vindicatione in iurie Polono civili, Warszawa 1965, A. Wasilewski, Administracja wobec prawa własności nieruchomości, Warszawa 1972, M. Kępiński, Przeniesienie własności nieruchomości rolnych, Warszawa 1970, s. 41.

[8] Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2014 r., IV CSK 77/14, Dopuszczalność zastąpienia osobowych środków dowodowych odpisem protokołów zeznań i oświadczeń złożonych w innych postępowaniach sądowych. Czas trwania ustawowej przesłanki bezpośredniości uniemożliwia zadośćuczynienia osoby trzeciej, LEX nr 1622135.

[9] Wyrok SN z dnia 2 października 2008 r., III SK 3/80, OSNP 2010, nr 9–10, poz. 129, Lex nr 577776, wyrok SN z dnia 14 stycznia 2009 r., III SK 26/08, OSNP 2010, nr 13–14, poz. 179.

[10] Wyrok SN z dnia 9 sierpnia 2006 r., III SK 6/06, OSNP 2008, nr 1–2, poz. 25.

[11] Wyrok SN z dnia 23 marca 2006 r., OSNP 2007, nr 5–6, poz. 83.

[12] Wyrok SN z dnia 22 stycznia 1998 r., II UKN 465/97, OSNP 1999, nr 1, poz. 24.

[13] Postanowienie SN z dnia 22 maja 1997 r., III CKN 36/97, OSNC 1997, nr 10, poz. 159.

[14] Postanowienie SN z dnia 30 listopada 1973 r., III CRN 277/73, OSNC 1974, nr 10, poz. 173.

[15] Wyrok SN z dnia 11 grudnia 2007 r., I PK 157/07, OSNP 2009, nr 3–4, poz. 33.

[16] Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz.U. 2014, poz. 121.

[17] Tamże, art. 7.

[18] Wyrok SN z dnia 20 kwietnia 1994 r., I CRN 44/94, OSNC 1994, nr 12, poz. 245.

[19] Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz.U. 2014, poz. 121, art. 9.

[20] Tamże, art. 31.

[21] Tamże, art. 32.

[22] Tamże, art. 197.

[23] Tamże, art. 339.

[24] Uchwała SN z dnia 15 lutego 1984 r., VI KZP 50/83, OSNKW 1984, nr 7–8, poz. 73, Lex nr 19951.

[25] Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz.U. 2014, poz. 121, art. 340.

[26] Tamże, art. 341.

[27] Wyrok SN z dnia 15 lutego 2001 r., II CKN 385/00, OSNC 2001, nr 7–8, poz. 122, Lex nr 46565.

[28] Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz.U. 2014, poz. 121, art. 345.

[29] Tamże, art. 449.

[30] Wyrok SN z dnia 20 listopada 2007 r., II PK 81/07, OSNP 2009, nr 1–2, poz. 5.

[31] Wyrok SN z dnia 22 stycznia 2002 r., V CKN 1178/00.

[32] Tamże.

[33] Wyrok SN z dnia 11 grudnia 2006 r., I UK 153/06.

[34] Tamże.

[35] Tamże.

[36] Por.: M. Kwietko-Bębonowski, Ordynacja podatkowa: 366 wyjaśnień i interpretacji, Warszawa 2013, s. 318, W. Missala, Ł. Wolbach, Likwidacja spółki kapitałowej: prawo, podatki, rachunkowość, Warszawa 2012.

[37] Wyrok SN z dnia 23 marca 2006 r., IV CSK 85/05.

[38] Por. H. Ciepła, R. M. Sarbiński, K. Sobczyk-Sarbińska, Roszczenia przysługujące byłym właścicielom tzw. gruntów warszawskich, Warszawa 2013.

[39] Uchwała z dnia 18 marca 2011 r., III CZP 117/10.

[40] Tamże.

[41] Uchwała SN z dnia 28 listopada 2012 r., III CZP 66/12, OSNC 2013, nr 5, poz. 58.

[42] Por. K. Piasecki, Organizacja wymiaru sprawiedliwości w Polsce, Warszawa 2015, s. 313.

[43] Uchwała SN z dnia 6 czerwca 2014 r., III CZP 26/14, Zakres upoważnienia aplikanta komorniczego przez komornika sądowego, OSNC 2015, nr 3, poz. 33.

[44] Tamże.

[45] Tamże.

[46] Por.: M. Bieżuński, P. Bieżuński, Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji: komentarz, Warszawa 2010, s.105, Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2012.

[47] Uchwała SN z dnia 6 czerwca 2014 r., III CZP 26/14, Zakres upoważnienia aplikanta komorniczego przez komornika sądowego, OSNC 2015, nr 3, poz. 33.

[48] M. Bieżuński, P. Bieżuński, Ustawa, s. 20.



 

Copyrights © 2016 - PALESTRA