Prawnokarne problemy regulacji prostytucji w Niemczech

Maciej Małolepszy, dr hab., prof. UZ (Zielona Góra)
e.Palestra, 2016, poz. 12/A
A+ A-
 

e.Palestra, 2016, poz. 12/A

[data publikacji: 24.11.2016]

 

 

Maciej Małolepszy*

 

Prawnokarne problemy regulacji prostytucji w Niemczech[1]

 

 

I. Wprowadzenie

 

Systemy prawne polski i niemiecki różnią się od siebie w bardzo wielu aspektach. Tylko przy bardzo ogólnej i powierzchownej analizie można dojść do wniosku, że oba systemy karne są do siebie zbliżone. Jeżeli analiza zejdzie na poziom szczegółów, okazuje się, że pomiędzy oboma systemami występują fundamentalne różnice, a to właśnie one powodują, że praktyka w obu krajach wygląda inaczej[2]. Są jednak różnice, które dają się dostrzec bez konieczności uwzględniania szczegółów; chodzi mianowicie o kwestię regulacji prostytucji. Oba kraje realizują w tym zakresie zupełnie odmienną strategię, co jeszcze bardziej oddala oba systemy prawne od siebie. Podczas gdy w niemieckim systemie prawnym widoczne są tendencje do kompleksowego uregulowania zjawiska prostytucji zarówno na płaszczyźnie cywilno-, administracyjno-, jak i karnoprawnej, w Polsce ustawodawca ograniczył się w zasadzie do wprowadzenia karalności wybranych czynów okołoprostytucyjnych. Prostytucja jest zatem w Polsce zjawiskiem tolerowanym, ale nieuregulowanym. Niemiecki ustawodawca doszedł natomiast do wniosku, że system prawny nie może pozostawać bierny wobec prostytucji, gdyż towarzyszące jej zjawiska, takie jak handel ludźmi, zmuszanie do prostytucji czy wyzysk, wymagają kompleksowych regulacji wykraczających poza obszar prawa karnego. Niniejszy artykuł stawia sobie za cel przedstawienie wyłącznie wybranych przepisów prawnokarnych[3] oraz głównych problemów, z jakimi boryka się obecnie niemiecki system prawny[4]. Z uwagi na ramy niniejszego artykułu niemożliwe jest przedstawienie wszystkich regulacji, obejmujących w szczególności prawo cywilne i prawo administracyjne.

 

II. Zmiana paradygmatu w Niemczech

 

Nie sposób mówić o penalizacji czynów okołoprostytucyjnych w Niemczech bez uwzględnienia ustawy z 2001 r. o regulacji stosunków prawnych zawieranych przez osoby prostytuujące się[5], która w sposób diametralny zmieniła sytuację prawną tych osób w Niemczech. Zgodnie z założeniami ustawa miała służyć przede wszystkim poprawie sytuacji prawnej i socjalnej osób prostytuujących się, a nie klientom bądź osobom uzyskującym korzyści majątkowe z prostytuowania się innych osób. Spodziewano się, że dzięki ustawie ograniczone zostaną niekorzystne zjawiska okołoprostytucyjne. W zakresie przepisów karnych ustawa przyniosła zaledwie zmianę dwóch paragrafów w niemieckim Kodeksie karnym[6] (§ 180a i 181a n.k.k). Poza tym ustawa z 2001 r. poprzez zupełnie inne ujęcie prostytucji na płaszczyźnie cywilnoprawnej zmieniła dotychczasową interpretację pozostałych przepisów karnych, które na zasadzie jedności porządku prawnego (Einheit der Rechtsordnung) muszą uwzględniać nową ocenę ustawodawcy w zakresie prostytucji i pozostawać w zgodzie z regulacjami cywilnoprawnymi. Centralnym przepisem ustawy z 2001 r. jest art. 1 § 1, który ustanowił możliwość dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych przez osobę prostytuującą się od klienta i tym samym zniósł na płaszczyźnie normatywnej sprzeczność umowy o usługę seksualną z dobrymi obyczajami (Sittenwidrigkeit), która skutkowała do tej pory oddalaniem powództw w tym zakresie. Poza tym wspomniana ustawa z 2001 r. otworzyła możliwość legalnego zatrudniania osób prostytuujących się i objęcia ich ubezpieczeniem zdrowotnym i emerytalnym. Tym samym prostytucja stała się akceptowanym przez porządek prawny zawodem[7]. Ta fundamentalna zmiana w postrzeganiu prostytucji na płaszczyźnie cywilnoprawnej ma zasadnicze znaczenie na gruncie prawa karnego.

Ustawa z 2001 r. spotkała się w niemieckiej literaturze z bardzo rozbieżnymi ocenami. Jeżeli chodzi o literaturę prawnokarną, to dekryminalizację wspierania prostytucji (§ 180a ust. 1 pkt 2 n.k.k.) przyjęto z aprobatą[8]. Wskazano jednak wiele mankamentów uchwalonej ustawy. W szczególności słusznie zauważono, że wadą ustawy z 2001 r. jest ograniczenie prawnokarnej ochrony ofiary, które nie zostało zrekompensowane przez inne regulacje, w szczególności administracyjnoprawne, umożliwiające kontrolę zjawiska prostytucji[9]. Ze strony organów ścigania podniesiono argument, że ustawa z 2001 r. znacznie wzmocniła pozycję sutenerów oraz istotnie ograniczyła możliwości ścigania handlarzy ludźmi[10].

Z uwagi na fundamentalną zmianę paradygmatu, jaką przyniosła ustawa z 2001 r., zadaniem obecnie obowiązujących przepisów prawnokarnych jest przede wszystkim zapobieganie wszelkim naruszeniom wolności seksualnej osób prostytuujących się. Stan prawny jest w tym zakresie bardzo rozbudowany i nie jest prostym zadaniem przedstawienie odpowiednich regulacji prawnokarnych, które w wielu przypadkach nakładają się na siebie i posługują się pojęciami nieznanymi w polskim porządku prawnym.

 

III. Obecny stan prawny (prawo karne)

 

Przechodząc do przedstawienia właściwych przepisów, w pierwszej kolejności należy uwzględnić § 180a n.k.k., penalizujący tzw. wyzysk osoby prostytuującej się.

 

1. Wyzysk osoby prostytuującej się (Ausbeutung von Prostituierten)

a) 180a ust. 1 n.k.k.

Celem tego przepisu jest ochrona autonomii osoby prostytuującej się, w szczególności jej wolności osobistej i zarobkowej niezależności, choć tytuł przepisu mógłby wskazywać, iż chodzi wyłącznie o ochronę mienia. Zgodnie z tym przepisem, kto prowadzi lub kieruje zarobkowo przedsiębiorstwem, w którym osoby uprawiają prostytucję, i te osoby utrzymywane są w osobistej lub zarobkowej zależności, podlega karze pozbawienia wolności do trzech lat lub karze grzywny. Pod pojęciem przedsiębiorstwa (Betrieb) rozumie się przedsięwzięcie gospodarcze nakierowane na przynoszenie korzyści majątkowych, w które są zaangażowane organizacyjnie i przestrzennie osoby prostytuujące się[11]. Centralnym pojęciem § 180a ust. 1 n.k.k. jest jednak pojęcie „utrzymywanie w osobistej lub zarobkowej zależności” (persönliche oder wirtschaftliche Abhängigkeit halten). Osobista zależność występuje wtedy, gdy osoba prostytuująca się jest w znacznym stopniu podporządkowana innej osobie, np. w zakresie określenia miejsca wykonania usługi, wyboru klienta i zakresu usługi. Osobista zależność ma miejsce także w przypadkach zakazu prostytuowania się poza miejscem wyznaczonym, groźby sankcji w razie sprzeciwu lub zabrania paszportu w celu wymuszenia prostytuowania się[12]. Z drugiej strony osoba prowadząca przedsiębiorstwo musi mieć pewien wpływ na ukształtowanie obowiązków osoby prostytuującej się, gdyż w przeciwnym wypadku przedsiębiorstwo nie mogłoby w ogóle funkcjonować. Dlatego też przyjmuje się, że wyznaczenie warunków ramowych takich jak określenie czasu pracy, ubioru, wyposażenia miejsca pracy nie wypełnia znamienia „osobistej zależności”[13]. Także przesłanka „zarobkowej zależności” musi być interpretowana w świetle ustawy z 2001 r. Przyjmuje się, że jest ona spełniona wtedy, gdy wolność decyzyjna osoby prostytuującej się w zakresie podjęcia czynności seksualnej jest ograniczona na skutek przymusu zarobkowego (wirtschaftliche Zwänge)[14]. Taka sytuacja ma miejsce w szczególności wtedy, kiedy osoba prostytuująca się jest zadłużona lub nie wypłaca jej się należnego wynagrodzenia[15]. Z powyższych wywodów wynika, że w przypadku § 180a ust. 1 n.k.k. nie musi być w ogóle spełniona przesłanka wyzysku, o której mowa w dalszej części § 180a n.k.k.

b)180a ust. 2 pkt 1 i 2 n.k.k.

Karze pozbawienia wolności do trzech lat lub karze grzywny podlega także ten, kto osobie poniżej 18. roku życia w celu prostytuowania się udostępnia mieszkanie, miejsce noclegowe lub miejsce pobytu (§ 180a ust. 2 pkt 1 n.k.k.). Celem tego przepisu jest ochrona osób małoletnich przed przedwczesnym podjęciem prostytucji. Zgodnie z § 180a ust. 2 pkt 2 n.k.k. tej samej odpowiedzialności karnej podlega ten, kto udostępnia innej osobie w celu prostytuowania się mieszkanie i tę osobę nakłania do kontynuowania prostytucji lub wyzyskuje. Przepis ten znajduje zastosowanie niezależnie od wieku osoby prostytuującej się. Pod pojęciem „nakłaniania do prostytucji” (Anhalten zur Prostitution) rozumie się długotrwałe i stanowcze wywieranie wpływu, co oznacza, że jedynie okazjonalne czy nawet powtarzające się oddziaływanie samo w sobie nie jest wystarczające[16]. Konieczne jest stwierdzenie pewnego uporu po stronie sprawcy[17]. Przesłanka ta budzi jednak zasadnicze wątpliwości w niemieckiej literaturze – podnosi się, że ustawodawca w ustawie z 2001 r. uznał prostytucję za akceptowaną przez porządek prawny aktywność ludzką, więc niezrozumiałe pozostaje penalizowanie uporczywego nakłaniania do prostytucji, skoro mamy do czynienia z wywieraniem wpływu na osobę, która jest dorosła i zdaje sobie sprawę z konsekwencji swojego postępowania[18]. Tego typu wątpliwości nie budzi druga przesłanka wymieniona w § 180a ust. 2 pkt 2 n.k.k., a mianowicie przesłanka „wyzysku” (Ausbeuten), która musi być interpretowana w powiązaniu z przesłanką „udostępniania mieszkania”. Pod pojęciem „wyzysk” rozumie się planowe wykorzystanie osoby prostytuującej się[19], bazujące na tym, że znalezienie mieszkania do wykonywania prostytucji wiąże się zazwyczaj z trudnościami. O „wyzysku” może być mowa wyłącznie wtedy, jeżeli dochodzi do odczuwalnego pogorszenia sytuacji gospodarczej osoby prostytuującej się[20]. Przyjmuje się, że ma ono miejsce, gdy wynajmujący żąda czynszu znacznie przewyższającego przyjęte stawki, przy czym uwzględnić należy wszelkie negatywne konsekwencje związane z uprawianiem prostytucji[21]. Generalnie uznaje się, że przekroczenie zwyczajowego czynszu o 50% spełnia przesłankę „wyzysku”[22]. Podkreślić jednak należy, że nie można stosować tego progu automatycznie i z pominięciem indywidualnej sytuacji ekonomicznej osoby prostytuującej się. Pobieranie czynszu za mieszkanie nawet w podwójnej wysokości nie będzie stanowiło wyzysku, jeśli osoba prostytuująca się uzyskuje na tyle znaczne dochody, że zawyżona opłata nie jest dla niej odczuwalna[23].

 

2. Sutenerstwo (Zuhälterei)

Celem § 181a n.k.k. nie jest zwalczanie sutenerstwa jako „pasożytniczej formy życia”, lecz penalizowanie zachowań, które czynią z osoby prostytuującej się obiekt wyzysku i podporządkowują ją sutenerowi[24]. Poza tym przepis ten ma zapobiegać działaniom, które uniemożliwią osobie prostytuującej się porzucenie dotychczasowej profesji[25]. Przedmiotem ochrony jest zatem wolność seksualna rozumiana jako wolność określenia warunków i okoliczności wykonywania usług seksualnych[26].

a)        181a ust. 1 pkt 1 n.k.k. Sutenerstwo nakierowane na wyzysk (ausbeuterische Zuhälterei)

Zgodnie z § 181a ust. 1 pkt 1 n.k.k. karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat podlega osoba, która osobę prostytuującą się wyzyskuje, utrzymując z nią stałe stosunki wykraczające poza pojedynczy przypadek. Także w przypadku § 181a ust. 1 pkt 1 n.k.k. kluczowym pojęciem jest pojęcie „wyzysk”. O spełnieniu tej przesłanki można mówić wtedy, gdy następuje znaczne pogorszenie sytuacji majątkowej ofiary[27]. Zasadniczo przyjmuje się, że odebranie ofierze 50% przychodów wyczerpuje tę przesłankę[28]. By stwierdzić „wyzysk”, sąd jest z reguły zobligowany do ustalenia przychodów uzyskiwanych przez ofiarę i ponoszonych przez nią wydatków[29]. Jeżeli ustalenie tych kwot nie jest możliwe, wystarczające jest stwierdzenie, że ofierze pozostaje mała część jej przychodów[30]. Samo ustalenie wyzysku nie jest jednak wystarczające; konieczne jest także wykazanie, że sprawca sprawuje nad ofiarą pewnego rodzaju władztwo lub istnieje między sprawcą a ofiarą pewien stosunek zależności[31]. Nie jest przy tym istotne, co powoduje stosunek zależności. Przepis skierowany jest zatem przeciwko sprawcy, który utrzymuje ofiarę w zależności, by ją wyzyskiwać[32].

b) § 181a ust. 1 pkt 2 n.k.k. Sutenerstwo kierownicze (dirigierende Zuhälterei)

Karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat podlega także osoba, która w celu osiągnięcia korzyści majątkowej inną osobę podczas prostytuowania się kontroluje, określa miejsce, czas, zakres lub inne okoliczności wykonywania prostytucji (Prostitutionsausübung) lub podejmuje kroki, które mają zniechęcić tę osobę do porzucenia uprawiania prostytucji. Także i w tym przypadku sprawca musi utrzymywać z ofiarą stosunki, które wykraczają poza pojedynczy przypadek. W literaturze podnosi się argument, że wskazany przepis pokrywa się z normą zawartą w § 180a ust. 1 n.k.k. W istocie obie regulacje mogą swym zakresem obejmować podobne stany faktyczne.

Pod pojęciem „kontrola” rozumie się wszelkie formy organizacyjne, które z uwagi na przewagę sprawcy podporządkowują mu osobę prostytuującą się i przez to ograniczają jej wolność decyzyjną[33]. Z drugiej strony podnosi się argument, że ustawa z 2001 r. uczyniła z prostytucji akceptowaną przez porządek prawny aktywność ludzką i osoba prowadząca dom publiczny (Bordellbetreiber) musi mieć pewne możliwości kontroli nad osobami prostytuującymi się[34]. Ta przesłanka na pewno nie obejmuje kontroli, jaką sutener sprawuje nad osobą prostytuującą się w celu zapewnienia jej ochrony[35]. Karalna natomiast jest taka kontrola, która umożliwia sutenerowi utrzymywanie osoby prostytuującej się w zależności[36].

Pewne problemy natury zasadniczej wiążą się natomiast ze zdefiniowaniem przesłanek „określa miejsce, czas, zakres lub inne okoliczności wykonywania czynności seksualnych”, gdyż nie ulega wątpliwości, iż ustawa z 2001 r. stworzyła możliwość wpływania przez osobę prowadzącą dom publiczny na osoby prostytuujące się. Wbrew jednoznacznemu brzmieniu przepisu przyjmuje się, że osoba prowadząca dom publiczny ma prawo określania miejsca i czasu prostytuowania się, nie może jednak określać częstotliwości kontaktów seksualnych i czasu ich trwania, a także przydzielać osobie prostytuującej się konkretnego klienta[37]. Także w przypadku tej przesłanki musi występować stosunek władztwa, który uniemożliwia ofierze podjęcie swobodnej decyzji.

Kolejną przesłanką wymienioną w § 181a ust. 1 pkt 2 n.k.k. jest przesłanka „podjęcia kroków, które mają zniechęcić osobę prostytuującą się do porzucenia uprawiania prostytucji”. Rozumie się pod tym pojęciem wszelkie środki zmierzające do ograniczenia wolności decyzyjnej ofiary[38] i nakierowane na to, by odebrać ofierze możliwość porzucenia prostytucji. W grę wchodzić może przemoc, groźba, ograniczenie kontaktów ze światem zewnętrznym, uwikłanie w przestępczość lub utrzymywanie w finansowej zależności. Zwykła namowa, by kontynuować prostytucję, nie jest wystarczająca tak długo, jak długo nie jest wywierany ukryty nacisk na ofiarę[39].

c)      § 181a ust. 2 n.k.k. Sutenerstwo zarobkowe (gewerbsmäßige Zuhälterei)

Zgodnie z § 181a ust. 2 n.k.k. odpowiedzialności karnej podlega także osoba, która narusza osobistą lub zarobkową niezależność innej osoby w ten sposób, że wspiera prostytucję poprzez pośrednictwo, dzięki czemu uzyskuje korzyści majątkowe, przy czym także i w tym wypadku sprawca musi utrzymywać z ofiarą stosunki, które wykraczają poza pojedynczy przypadek. Naruszenie osobistej lub zarobkowej niezależności ma miejsce wtedy, gdy ofiara przez pośrednictwo sprawcy w ogóle nie ma wyboru w zakresie podjęcia lub kontynuowania prostytucji lub jej wolność w tej kwestii jest znacznie ograniczona[40]. Z naruszeniem osobistej i zarobkowej niezależności nie mamy do czynienia jednak wtedy, jeżeli pośrednictwo stwarza jedynie zachętę do kontynuowania dobrowolnie podjętej prostytucji[41]. Przyjmuje się powszechnie, że przesłanka ta z uwagi na uchwalenie ustawy z 2001 r. musi być interpretowana bardzo wąsko[42].

 

3. Prostytucja przymusowa (Zwangsprostitution), § 232a n.k.k.

 

Całkowicie nową jednostką redakcyjną w n.k.k. jest § 232a n.k.k., który wszedł w życie w dniu 15 października 2016 r.[43] Przepis ten ustanowił w ust. 6 odpowiedzialność karną klientów osób zmuszanych do prostytucji. Regulacja ta zostanie przedstawiona w dalszej części artykułu. W pierwszej kolejności zostanie przedstawiony ust. 1 i ust. 3 § 232a n.k.k.

Zgodnie z § 232a ust. 1 n.k.k.[44], kto nakłania inną osobę, wykorzystując jej osobistą lub ekonomiczną przymusową sytuację lub jej bezradność związaną z pobytem w obcym kraju, albo osobę poniżej 21. roku życia, do podjęcia lub kontynuowania prostytucji lub wykonywania czynności seksualnych, przez które jest wyzyskiwana, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 10 lat.

Celem tego przepisu jest ochrona wolności osobistej ofiary, w tym wolności seksualnej. Pod pojęciem „przymusowa lub ekonomiczna przymusowa sytuacja” rozumie się istnienie potrzeb, które nie muszą zagrażać egzystencji ofiary, ale w znacznym stopniu ograniczają jej wolność decyzyjną i tym samym mogą zmniejszać jej opór przed zamachami na jej wolność seksualną[45]. Natomiast przesłanka „bezradności związanej z pobytem w obcym kraju” obejmuje trudności językowe, nieznajomość stosunków społecznych oraz instrumentów ochrony prawnej danego kraju, a także trudności finansowe[46], do wzmożenia których sprawca przyczynił się poprzez odebranie ofierze paszportu lub pozbawienie jej miejsca zamieszkania czy też kontrolę miejsca pobytu[47]. Pod pojęciem „wykorzystania” rozumie się wykorzystanie sytuacji ofiary, która jest sprawcy znana, co umożliwia bądź ułatwia jego działanie. Z „wykorzystaniem” mamy do czynienia także wtedy, gdy sprawca uzależnia pomoc ofierze w rozwiązaniu jakiegoś problemu (np. spłacie długu) od podjęcia lub kontynuowania prostytucji[48].

Z uwagi na fakt, że w niemieckiej kulturze prawnej dyrektywa konsekwencji terminologicznej nie jest tak ściśle przestrzegana jak w polskiej kulturze prawnej[49], kolejna przesłanka, a mianowicie przesłanka „wyzysku”, jest odmiennie interpretowana w kontekście § 232a ust. 1 n.k.k., aniżeli ma to miejsce w odniesieniu do § 180a ust. 2 pkt 2 n.k.k. i § 181a ust. 1 pkt 1 n.k.k. W ramach tych przepisów, jak wyżej wskazano, rozumie się pod pojęciem „wyzysk” przede wszystkim odczuwalne pogorszenie sytuacji majątkowej ofiary. W kontekście § 232a ust. 1 n.k.k. to samo pojęcie interpretowane jest jako osiąganie korzyści majątkowych przez sprawcę lub osoby trzecie przy ignorowaniu osobistych i majątkowych interesów ofiary. Na tego typu sytuację może wskazywać już rażąca dysproporcja pomiędzy świadczeniami[50].

Na podstawie § 232a ust. 3 n.k.k.[51] może być ukarana osoba, która skłania (veranlassen) inną osobę do podjęcia lub kontynuowania prostytucji lub wykonywania czynności seksualnych poprzez przemoc, groźbę znacznej dolegliwości lub podstęp. Przewidywana kara wynosi w tym przypadku od jednego roku do 10 lat pozbawienia wolności.

Pod pojęciem „przemoc” rozumie się każdą cielesną czynność, przez którą wywierany jest cielesny przymus, by złamać faktyczny lub przewidywany opór ofiary[52]. Z „groźbą znacznej dolegliwości” mamy do czynienia wówczas, gdy występuje zapowiedź dolegliwości (Übel), której spełnienie sprawca uzależnia od swojej woli[53]. Przesłanka „podstępu” obejmuje natomiast wszystkie zachowania, których celem jest ograniczenie wolności ofiary poprzez ukrycie prawdziwych zamiarów sprawcy, by zrealizować prawdziwe ukryte cele[54].

Przepisem, który wzbudzał już na etapie jego uchwalania sporą krytykę, jest § 232a ust. 6 n.k.k. Wprowadził on odpowiedzialność karną klientów osób zmuszanych do prostytucji. Niemiecki ustawodawca w przeciwieństwie do szwedzkiego zrezygnował z karalności wszystkich klientów osób prostytuujących się, ograniczając krąg osób odpowiedzialnych do wybranych kategorii. Zgodnie z § 232a ust. 6 zd. 1 n.k.k. kara pozbawienia wolności od 3 do 6 miesięcy grozi sprawcy, który za odpłatnością wykonuje czynności seksualne z ofiarą handlu ludźmi (§ 232 ust. 1 zd. 1 nr 1 lit. a, także w zw. z § 232 ust. 2 n.k.k.) lub ofiarą czynów opisanych w § 232a ust. 1–5 n.k.k. pod warunkiem, że ofiara uprawia prostytucję i sprawca czynu wykorzystuje jej osobistą lub ekonomiczną przymusową sytuację lub bezradność związaną z pobytem w obcym kraju. W zdaniu drugim opisywanego paragrafu ustawodawca wyłączył karalność wobec sprawcy czynu opisanego w § 232a ust. 1 zd. 1 n.k.k., jeżeli sprawca ten dobrowolnie powiadomił organy ścigania o czynach opisanych w § 232 ust. 1 zd. 1 nr 1 lit. a, także w zw. z § 232 ust. 2 n.k.k (handel ludźmi), lub o czynach opisanych w § 232a ust. 1–5 n.k.k. (zmuszanie do prostytucji), pod warunkiem, że opisane czyny nie były znane organom ścigania.

Jak wyżej zauważono, § 232a ust. 6 n.k.k. już na etapie prac ustawodawczych wywoływał spore kontrowersje, które pojawiają się także po wejściu w życiu tego przepisu, choć z uwagi na krótki czas obowiązywania tej regulacji trudno o jej rzetelną ocenę. W literaturze podnosi się argument, że wspomniany przepis będzie w praktyce martwy z uwagi na brak możliwości udowodnienia zamiaru sprawcy co do znamion czynu zabronionego. W szczególności trudno będzie wykazać, że sprawca wiedział, że osoba prostytuująca się znajdowała się w sytuacji osobistego lub ekonomicznego przymusu. Wspomnianemu przepisowi zarzuca się także to, że zmniejszy on gotowość klientów osób prostytuujących się do zgłaszania policji informacji o ich wykorzystywaniu lub zmuszaniu do uprawiania prostytucji[55].

 

III. Znaczenie praktyczne przedstawionych przepisów

 

W kontekście przedstawionych przepisów interesujące wydaje się pytanie o ich doniosłość praktyczną, czyli o to, jak często organy ścigania rejestrują czyny wypełniające znamiona opisanych powyżej typów czynów zabronionych oraz jak często dochodzi do skazań na podstawie wymienionych przepisów. Z odpowiednich danych statystycznych wynikają dość pesymistyczne wnioski, a mianowicie że powyższe przepisy są wykorzystywane w praktyce bardzo rzadko. Powodem zasadniczym nie jest brak tego typu czynów, lecz bardzo duża liczba niewykrytych przestępstw, co jest warunkowane wieloma przyczynami.

Jeżeli chodzi o przestępstwo stypizowane w § 180a n.k.k. (wyzysk osoby prostytuującej się), to w roku 2013 zarejestrowano jedynie 35 przestępstw tego typu, a w roku 2012 zaledwie 44[56]. Zarówno w roku 2012, jak i 2013 na podstawie wymienionego przepisu skazano po dwie osoby[57]. Można zatem stwierdzić, że przepis ten jest w praktyce martwy. W niemieckiej literaturze przyjmuje się, że bardzo duża ciemna liczba wynika z działań policji, która traktuje prostytucję w dużych miastach jako zło konieczne i interweniuje wyłącznie wtedy, gdy osoby trzecie (np. niezadowoleni klienci) dokonają odpowiedniego zgłoszenia. Selekcja następuje zatem nie na podstawie prawa, lecz na podstawie ocen policji[58].

Niewiele lepiej wygląda ściganie przestępstwa stypizowanego w § 181a n.k.k. (sutenerstwa). W roku 2012 stwierdzono 229 tego typu przestępstw; w kolejnym roku 273[59]. Także w tym przypadku zakłada się znaczną liczbę przestępstw niezgłoszonych[60]. W roku 2012 skazano na podstawie tego przepisu 22 osoby[61], a w roku 2013 zaledwie 15 osób[62], co również upoważnia do stwierdzenia, iż mamy do czynienia z przepisem martwym w praktyce.

Jeżeli chodzi o ściganie i karanie sprawców przestępstwa określonego w § 232a n.k.k., to w chwili obecnej brakuje danych z oczywistego powodu, jakim jest krótki czas obowiązywania tego przepisu (regulacja ta weszła w życie w dniu 15 października 2016 r.). Można jednak na podstawie danych z lat wcześniejszych prognozować zastosowanie ust. 1 i 3 § 232a n.k.k., który bazuje na regulacjach zawartych w dawnym § 232 n.k.k., określanym jako „handel ludźmi w celu seksualnego wykorzystania”. W roku 2012 stwierdzono 558 przestępstw opisanych w dawnym § 232 n.k.k., a w roku następnym 473[63]. Na podstawie tego przepisu skazano w 2012 roku 115 osób[64], a w 2013 roku 77 osób[65]. Te liczby mogą sugerować, iż przepisy § 232a ust. 1 i ust. 3 n.k.k. nie będą przepisami martwymi jak wyżej opisane regulacje. Nie sposób w chwili obecnej prognozować zastosowania w praktyce § 232a ust. 6 n.k.k. (karalność klientów osób zmuszanych do prostytucji) z uwagi na brak miarodajnych danych.

 

IV. Zakończenie

 

Z powyższych przepisów wynika, że niemiecki ustawodawca, stanowiąc przepisy prawnokarne, dąży nie do ograniczenia prostytucji samej w sobie, lecz do redukcji patologicznych zjawisk towarzyszących prostytucji, takich jak handel ludźmi, zmuszanie do prostytucji czy też wyzysk osób prostytuujących się. Niemiecki ustawodawca wychodzi zatem z założenia, iż przy pomocy przepisów karno- i administracyjnoprawnych możliwe jest ograniczenie tych patologicznych zjawisk. Temu założeniu zdają się jednak przeczyć niemieckie media, które regularnie informują o licznych przypadkach handlu ludźmi czy też zmuszania do uprawiania prostytucji kobiet, w szczególności z Europy Środkowo-Wschodniej, napływających do Niemiec po poszerzeniu Unii Europejskiej. Szokujące są doniesienia o kobietach zmuszanych do obsługiwania 40–50 klientów dziennie przez 7 dni w tygodniu, często bez zabezpieczeń i możliwości zmiany swojej sytuacji. Tego typu doniesienia medialne wywołują oburzenie w społeczeństwie, które napędza debatę publiczną, co przynosi zamierzone rezultaty w postaci konkretnych ustaw. Co ciekawe, uchwalone zmiany w prawie nie zmierzają w zasadzie do reformy przepisów prawnokarnych (jednym z wyjątków jest opisany powyżej § 232a n.k.k.), lecz ich celem jest zmiana przepisów administracyjnoprawnych, które powinny umożliwić lepszą kontrolę nad funkcjonowaniem domów publicznych. W tym kontekście na uwagę zasługuje szczególnie ustawa z dnia 21 października 2016 r. o działalności gospodarczej, której przedmiotem jest prostytucja, i ochronie osób prostytuujących się[66], która wejdzie w życie w dniu 1 lipca 2017 r. Ustawa ta rewolucjonizuje administracyjną kontrolę nad prostytucją w Niemczech, wprowadzając obowiązek rejestracji osób prostytuujących się. Kolejną znaczącą zmianą jest wprowadzenie obowiązku posiadania zezwolenia ciążącego na osobach prowadzących domy publiczne, co stworzy organom ścigania i organom administracji odpowiednie możliwości kontrolne. Ustawa wprowadza także obowiązek odbywania stosunków seksualnych przez osoby prostytuujące się z użyciem środków zabezpieczających. Wszystkie te działania na płaszczyźnie administracyjnoprawnej mają przyczynić się do lepszej ochrony osób prostytuujących się. W tej chwili nie można jednak ocenić, czy ta ustawa poprawi sytuację tych osób.

 

                 *Maciej Małolepszy, dr hab., prof. Uniwersytetu Zielonogórskiego (Zielona Góra)

 

Summary

The Problems of the Regulation of Prostitution in German Criminal Law

The purpose of this article is to present the current legal situation concerning the penalization of acts related to prostitution in the German law. The legal situation has radically changed after the enactment of the Act Regulating the Legal Situation of Prostitutes in 2001. This act has turned prostitution into a legally accepted profession, and the reform has naturally entailed changes on the area of criminal law. The current German criminal law has shifted its focus from tackling prostitution to protecting the prostitutes‘ autonomy.

Key words: human trafficking, German Criminal Code, prostitution, violence, procuring, exploitation of prostitutes

Pojęcia kluczowe: handel ludźmi, niemiecki Kodeks karny, prostytucja, przemoc, sutenerstwo, wyzysk prostytuujących się

 

PRZYPISY:

 

[1] Niniejszy artykuł powstał dzięki stypendium ufundowanemu przez Fundację Fritza Thyssena (http://www.fritz-thyssen-stiftung.de/). W tym miejscu autor pragnie serdecznie podziękować Fundacji za udzielone wsparcie, które umożliwiło pobyt badawczy w Max‑Planck‑Institut für ausländisches und internationales Strafrecht we Freiburgu.

[2] Szerzej na ten temat: M. Małolepszy, Czy badania prawnoporównawcze w zakresie prawa karnego są potrzebne?, (w:) A. Wudarski (red.), Prawo obce w doktrynie prawa polskiego, Warszawa 2016, s. 467–479.

[3] Pominięte zostaną § 184f oraz § 184g n.k.k. penalizujące wykonywanie prostytucji w zakazanych miejscach.

[4] M. W. Greßler, Prostytucja w prawie niemieckim, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego” 2008, „Roczniki Prawnicze” nr 20, s. 85.

[5] Gesetz zur Regelung der Rechtsverhältnisse der Prostituierten (Prostitutionsgesetz – ProstG), Bundesgesetzblatt I 2001, s. 3983; w dalszej części: ustawa z 2001 r.

[6] W dalszej części: n.k.k.

[7] J. Renzikowski, Reglementierung von Prostitution: Ziele und Probleme – eine kritische Betrachtung des Prostitutionsgesetzes, Gutachten im Auftrag des Bundesministeriums für Familie, Senioren, Frauen und Jugend, http://www.bmfsfj.de/RedaktionBMFSFJ/Abteilung4/Pdf-Anlagen/prostitutionsgesetz-gutachten-1,property=pdf,bereich=bmfsfj,sprache=de,rwb=true.pdf [dostęp: 2 listopada 2016, godz. 12:50], Nb. 63.

[8] F.-Chr. Schroeder, Neue Änderung des Sexualstrafrechts durch das Prostitutionsgesetz, „Juristische Rundschau” 2002, s. 409; H. Tröndle/ Th. Fischer, Strafgesetzbuch und Nebengesetze, wyd. 50 Monachium: C. H. Beck 2002, § 180a Nb. 4; G. Wolters/ E. Horn, (w:) H.-J. Rudolphi (red. tomu i serii), J. Wolter (red. serii), E. Horn (red. tomu), Systematischer Kommentar zum Strafgesetzbuch, Luchterhand, t. 3, akt. nr 62 październik 2004, § 180a Nb. 1a; K. Malkmus, Prostitution in Recht und Gesellschaft, Frankfurt (Main): Peter Lang Verlag 2005, s. 120.

[9] J. Renzikowski, Überfällige Reglementierung, s. 77.

[10] W. Schmidbauer, Das Prostitutionsgesetz zwischen Anspruch und Wirklichkeit aus polizeilicher Sicht, „Neue Juristische Wochenschrift” 2005, s. 873.

[11] Trybunał Federalny (BGH), wyrok z dnia 14.12.1994 – 3 StR 486/94, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht” 1995, s. 179; Bawarski Wyższy Sąd Krajowy (BayObLG), postanowienie z dnia 11.4.1994 – 1 St RR 45/94, (w:) „Neue Juristische Wochenschrift” 1994, s. 2370; H. W. Laufhütte/ E. Roggenbuck, (w:) H. W. Laufhütte (red.)/ R. Rissing‑van Saan (red.)/ K. Tiedemann (red.), Leipziger Kommentar. Strafgesetzbuch, t. 6, wyd. 12 Berlin: de Gruyter 2009, § 180a Nb. 6; R. Maurach/ F.‑Chr. Schroeder/ M. Maiwald, Strafrecht Besonderer Teil, cz. 1, wyd. 10 Heidelberg: C. F. Müller 2009, rozdz. 21 nb. 11.

[12] BayObLG, postanowienie z dnia 19.12.2003 – 5 St RR 308/03, (w:) „Strafverteidiger” 2004, s. 211; Th. Fischer, Strafgesetzbuch mit Nebengesetzen, wyd. 62 Monachium: C. H. Beck 2015, § 180a Nb. 11; K. Lackner/ K. Kühl, Strafgesetzbuch. Kommentar, wyd. 28 Monachium: C. H. Beck 2014, § 180a Nb. 4; J. Renzikowski, An den Grenzen des Strafrechts – Die Bekämpfung der Zwangsprostitution, „Zeitschrift für Rechtspolitik” 2005, s. 216; J. Renzikowski, (w:) W. Joecks (red. serii)/ K. Miebach (red. serii)/ B. von Heintschel‑Heinegg (red. tomu), Münchener Kommentar zum Strafgesetzbuch, t. 3, wyd. 2 Monachium: C. H. Beck 2012, § 180a Nb. 28.

[13] Wyższy Sąd Krajowy w Düsseldorfie (OLG Düsseldorf), postanowienie z dnia 6.12.2002 – 2a Ss 270/02 – 41/02 III, (w:) „Strafverteidiger” 2003, s. 165; BayObLG, postanowienie z dnia 19.12.2003 – 5 St RR 308/03, (w:) „Strafverteidiger” 2004, s. 211; M. Heger, Zum Einfluss des Prostitutionsgesetzes auf das Strafrecht, „Strafverteidiger” 2003, s. 351; K. Lackner/K. Kühl, Strafgesetzbuch, § 180a Nb. 4; J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 28. Por. również: BGH, postanowienie z dnia 1.8.2003 – 2 StR 186/03, (w:) „Entscheidungen des Bundesgerichtshofs in Strafsachen” (BGHSt), t. 48, s. 314, Nb. 8–9 odnośnie do § 181a n.k.k.

[14] M. Heger, Zum Einfluss, s. 351; R. Eschelbach, (w:) H. Matt (red.)/ J. Renzikowski (red.), Strafgesetzbuch. Kommentar, Monachium: Verlag Franz Vahlen 2013, § 180a Nb. 8.

[15] BayObLG, postanowienie z dnia 19.12.2003 – 5 St RR 308/03, (w:) „Strafverteidiger” 2004, s. 211; K. Lackner/ K. Kühl, Strafgesetzbuch, § 180a Nb. 4; J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 29; G. Wolters, (w:) Systematischer Kommentar, t. 3, akt. nr 124 wrzesień 2010, § 180a Nb. 7.

[16] BGH, wyrok z dnia 22.9.1982 – 3 StR 300/82, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht” 1983, s. 220; K. Laubenthal, Sexualstraftaten: Die Delikte gegen die sexuelle Selbstbestimmung, Berlin, Heidelberg, Nowy Jork: Springer-Verlag 2000, Nb. 605; J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 42; W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch. Kommentar, wyd. 29 Monachium: C. H. Beck 2014, § 180a Nb. 16.

[17] J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 42.

[18] Tamże, Nb. 3.

[19] BGH, wyrok z dnia 8.10.1986 – 3 StR 320/86, (w:) „Goltdammer’s Archiv für Strafrecht” 1987, s. 261; BGH, wyrok z dnia 20.10.1988 – 4 StR 413/88, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht” 1989, s. 67; H. W. Laufhütte/ E. Roggenbuck, (w:) Leipziger Kommentar, t. 6, § 180a Nb. 16; W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/ H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 180a Nb. 17; J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 44.

[20] J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 46.

[21] BayObLG, wyrok z dnia 15.4.1955 – RReg. 3 St. 304/54, (w:) „Neue Juristische Wochenschrift” 1955, s. 1199; Th. Ziegler, (w:) B. von Heintschel-Heinegg (red.), Strafgesetzbuch. Kommentar, wyd. 2 Monachium: C. H. Beck 2015, § 180a Nb. 15 w zw. z § 291 Nb. 15; kryt. J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 45.

[22] J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 45.

[23] W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/ H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 180a Nb. 17.

[24] J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 181a Nb. 1.

[25] Tamże.

[26] Tamże.

[27] W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 4.

[28] D. Dölling/ G. Duttge/ D. Rössner, Gesamtes Strafrecht. StGB – StPO – Nebengesetze. Handkommentar, wyd. 3 Baden‑Baden: Nomos 2013, § 181a Nb. 2.

[29] BGH, wyrok z dnia 20.10.1988 – 4 StR 413/88, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht” 1989, s. 67; BGH, postanowienie z dnia 9.4.2002 – 4 StR 66/02, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 2002, s. 233; BGH, wyrok z dnia 15.7.2005 – 2 StR 131/05, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 2007, s. 47; Th. Fischer, Strafgesetzbuch mit Nebengesetzen, § 181a Nb. 8; H. W. Laufhütte/E. Roggenbuck, (w:) Leipziger Kommentar, t. 6, § 181a Nb. 4; J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 181a Nb. 28; W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 4.

[30] W. Perron/ J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 4.

[31] BGH, wyrok z dnia 22.9.1982 – 3 StR 300/82, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht” 1983, s. 220; BGH, wyrok z dnia 9.11.1995 – 4 StR 493/95, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht” 1996, s. 188–189; BGH, postanowienie z dnia 9.4.2002 – 4 StR 66/02, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 2002, s. 233; K. Laubenthal, Sexualstraftaten, Nb. 616; Th. Fischer, Strafgesetzbuch mit Nebengesetzen, § 181a Nb. 8; K. Lackner/ K. Kühl, Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 3; H. W. Laufhütte/E. Roggenbuck, (w:) Leipziger Kommentar, t. 6, § 181a Nb. 4; W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 5.

[32] K. Laubenthal, Sexualstraftaten, Nb. 616; H. W. Laufhütte/E. Roggenbuck, (w:) Leipziger Kommentar, t. 6, § 181a Nb. 4; W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 5; J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 181a Nb. 21.

[33] BGH, wyrok z dnia 17.9.1985 – 1 StR 279/85, (w:) „Neue Juristische Wochenschrift” 1986, s. 596; BGH, postanowienie z dnia 13.7.1995 – 1 StR 218/95, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht” 1996, s. 126; BGH, postanowienie z dnia 9.4.2002 – 4 StR 66/02, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 2002, s. 233; K. Laubenthal, Sexualstraftaten, Nb. 623; K. Lackner/K. Kühl, Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 4; H. W. Laufhütte/E. Roggenbuck, (w:) Leipziger Kommentar, t. 6, § 181a Nb. 7; W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 8.

[34] J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 181a Nb. 41.

[35] Tamże, Nb. 42.

[36] Tamże, Nb. 43.

[37] BGH, postanowienie z dnia 1.8.2003 – 2 StR 186/03, (w:) BGHSt, t. 48, s. 319–320 oraz „Neue Juristische Wochenschrift” 2004, s. 82; BayObLG, postanowienie z dnia 19.12.2003 – 5 St RR 308/03, (w:) „Strafverteidiger” 2004, s. 211–212; M. Gräfin von Galen, Rechtsfragen der Prostitution. Das Prostitutionsgesetz und seine Auswirkungen, Monachium: C. H. Beck 2004, Nb. 358; K. Lackner/K. Kühl, Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 4b; W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 9; J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 181a Nb. 44.

[38] Por. BGH, postanowienie z dnia 9.4.2002 – 4 StR 66/02, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 2002, s. 233; BayObLG, wyrok z dnia 21.12.1976 – Rreg. 3 St 166/75, (w:) „Neue Juristische Wochenschrift” 1977, s. 1209.

[39] W. Perron/J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 10.

[40] Th. Fischer, Strafgesetzbuch mit Nebengesetzen, § 181a Nb. 18–19. Podobnie: K. H. Gössel, Das neue Sexualstrafrecht. Eine systematische Darstellung für die Praxis, Berlin: de Gruyter Recht 2005, rozdział 5 Nb. 160; M. Heger, Zum Einfluss, s. 352; K. Lackner/K. Kühl, Strafgesetzbuch, § 181a Nb. 6; J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 181a Nb. 57.

[41] Bundestag, druk nr 14/7174 (BT‑Drs.), s. 10; Wyższy Sąd Krajowy w Celle (OLG Celle), postanowienie z dnia 24.1.2013 – 2 Ws 313/12, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 2013, s. 144.

[42] BT‑Drs. 14/7174, s. 10.

[43] Przepis ten został wprowadzony do n.k.k. ustawą z dnia 11 października 2016 r. (Gesetz zur Verbesserung der Bekämpfung des Menschenhandels und der Änderung des Bundeszentralregisters sowie des Achten Buches Sozialgesetzbuch, Bundesgesetzblatt I 2016, s. 2226).

[44] Ten ustęp bazuje na poprzednio obowiązującym przepisie § 232 ust.1 n.k.k. W dalszej części zostanie zatem wykorzystane literatura oraz orzecznictwo odnoszące się do § 232 ust. 1 n.k.k.

[45] BGH, wyrok z dnia 25.2.1997 – 4 StR 40/97, (w:) BGHSt, t. 42, s. 401, nr 1 odnośnie do § 182 ust. 1 n.k.k.; Th. Fischer, Strafgesetzbuch mit Nebengesetzen, § 232 Nb. 9; J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 232 Nb. 10.

[46] M. Böse, (w:) U. Kindhäuser (red.)/U. Neumann (red.)/H.-U. Paeffgen (red.), Nomos Kommentar. Strafgesetzbuch, t. 3, wyd. 4 Baden-Baden: Nomos 2013, § 232 Nb. 12; J. Renzikowski, (w:) W. Joecks (red. serii)/ K. Miebach (red. serii)/ G. M. Sander (red. tomu), Münchener Kommentar zum Strafgesetzbuch, t. 4, wyd. 2 Monachium: C. H. Beck 2012, § 232 Nb. 32; F.-Chr. Schroeder, Irrwege aktionistischer Gesetzgebung – das 26. StÄG (Menschenhandel), „Juristenzeitung” 1995, s. 233; J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/ H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 232 Nb. 11.

[47] Por. BGH, wyrok z dnia 28.7.1999 – 3 StR 206/99, (w:) „Neue Juristische Wochenschrift” 1999, s. 3276; wyrok z dnia 3.3.1999 – 2 StR 608/98, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht” 1999, s. 349; postanowienie z dnia 19.3.1997 – 2 StR 93/97, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 1997, s. 293; wyrok z dnia 17.3.2004 – 2 StR 474/03, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 2004, s. 233; wyrok z dnia15.7.2005 – 2 StR 131/05, (w:) „Neue Zeitschrift für Strafrecht – Rechtsprechungsreport” 2007, s. 46–47; K. Laubenthal, Sexualstraftaten, Nb. 652 (kryt. Th. Fischer, Strafgesetzbuch mit Nebengesetzen, § 232 Nb. 10a); J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/ H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 232 Nb. 11.

[48] J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/ H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 232 Nb. 12.

[49] Szerzej na ten temat: M. Małolepszy, Deutsche und polnische Auslegungs- und Argumentationskultur im Strafrecht. Eine vergleichende Analyse der Rechtsprechung von Bundesgerichtshof und Oberstem Gericht, Berlin: Duncker & Humblot 2015, s. 177–181, 444.

[50] Th. Fischer, Strafgesetzbuch mit Nebengesetzen, § 232 Nb. 7; K. Lackner/ K. Kühl, Strafgesetzbuch, § 232 Nb. 4, B. Valerius, (w:) B. von Heintschell-Heinegg (red.), Strafgesetzbuch, § 232 Nb. 6; G. Wolters, (w:) Systematischer Kommentar, t. 3, akt. nr 124 wrzesień 2013, § 232 Nb. 11; J. Eisele, (w:) A. Schönke (red.)/ H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 232 Nb. 16.

[51] Również ten przepis bazuje na poprzedniej wersji § 232 n.k.k., a dokładniej na jego ust. 4, co umożliwia sięgnięcie do literatury i orzecznictwa odnoszącego się do § 232 n.k.k.

[52] J. Eisele/ A. Eser, (w:) A. Schönke (red.)/ H. Schröder (red.), Strafgesetzbuch, § 240 Nb. 29.

[53] J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 4, § 232 Nb. 72.

[54] B. Valerius, (w:) B. von Heintschell-Heinegg (red.), Strafgesetzbuch, § 232 Nb. 4.

[55] A. Kreuzer, Prostitutionsgesetz und Opferschutz, „Zeitschrift für Rechtspolitik” 2016, s. 159.

[56] Policyjna Statystyka Kryminalna (Polizeiliche Kriminalstatistik) 2013, https://www.bka.de/SharedDocs/Downloads/DE/Publikationen/PolizeilicheKriminalstatistik/2013/pks2013Jahrbuch.pdf?__blob=publicationFile&v=1 [dostęp: 2 listopada 2016, godz. 12:50], s. 284.

[57] Federalny Urząd Statystyczny (Statistisches Bundesamt), Rechtspflege – Strafverfolgung, seria 10, 2012, https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Rechtspflege/StrafverfolgungVollzug/Strafverfolgung2100300127004.pdf?__blob=publicationFile [dostęp: 2 listopada 2016, godz. 12:50], s. 31; Federalny Urząd Statystyczny, Rechtspflege – Strafverfolgung, seria 10, 2013, https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/Rechtspflege/StrafverfolgungVollzug/Strafverfolgung2100300137004.pdf?__blob=publicationFile [dostęp: 2 listopada 2016, godz. 12:50], s. 33.

[58] J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 180a Nb. 9.

[59] Policyjna Statystyka Kryminalna 2013, s. 284.

[60] J. Renzikowski, (w:) Münchener Kommentar, t. 3, § 181a Nb. 11 przyp. 14.

[61] Federalny Urząd Statystyczny, Rechtspflege – Strafverfolgung, seria 10, 2012, s. 31.

[62] Federalny Urząd Statystyczny, Rechtspflege – Strafverfolgung, seria 10, 2013, s. 33.

[63] Policyjna Statystyka Kryminalna 2013, s. 288.

[64] Federalny Urząd Statystyczny, Rechtspflege – Strafverfolgung, seria 10, 2012, s. 35.

[65] Federalny Urząd Statystyczny, Rechtspflege – Strafverfolgung, seria 10, 2013, s. 35.

[66] Gesetz zur Regulierung des Prostitutionsgewerbes sowie zum Schutz von in der Prostitution tätigen Personen vom 21. Oktober 2016, Bundesgesetzblatt I 2016, s. 2372.



 

Copyrights © 2016 - PALESTRA