Pełnomocnik przy zakładaniu drogą elektroniczną spółki handlowej

Łukasz Goździaszek, dr, adiunkt UWr (Wrocław)
e.Palestra 2016, poz. 40/A
A+ A-
 

e.Palestra 2016, poz. 40/A

[data publikacji: 29.12.2016]

 

*Łukasz Goździaszek

 

Pełnomocnik przy zakładaniu drogą elektroniczną spółki handlowej

 

Zakres działania pełnomocnika

Komunikacja elektroniczna znacząco ułatwia powołanie spółki handlowej, pozwalając również na wymierne oszczędności finansowe, o ile tworzy się spółkę w oparciu o urzędowy wzorzec umowy. Pod względem systemowym regulację umożliwiającą posługiwanie się technologiami informatycznymi w tym zakresie ocenić należy jednak krytycznie. Nie tylko brakuje w niej spójności i trudno określić, czym kierował się ustawodawca, konstruując niektóre przepisy, ale również wybrana koncepcja informatyzacji prawa spółek może budzić wątpliwości. Niemniej, jak się wydaje, bezsporna jest potrzeba coraz szerszego stosowania rozwiązań informatycznych w tej dziedzinie prawa, ponieważ z jednej strony informatyzowane są również inne dziedziny, a z drugiej – obrót rynkowy już obecnie na szeroką skalę posługuje się Internetem.

Pełnomocnicy, zarówno do zawarcia umowy spółki, jak i podejmowania czynności procesowych służących rejestracji spółki, często będą podejmować czynności przy spółkach powoływanych w celu realizacji konkretnego przedsięwzięcia. Jednak z uwagi na nierzadko skomplikowany charakter takich spółek celowych, urzędowy wzorzec umowy, jako zbyt uproszczony, może okazać się nieadekwatny. Problematyka komunikacji elektronicznej w świetle zakładania spółek nie ogranicza się jednak tylko do spółek zawieranych w oparciu o wzorzec umowy.

Korzystanie z urzędowego wzorca umowy spółki stanowi jednak kryterium różnicujące sytuację pełnomocników. Jeżeli umowa spółki będzie zawierana w oparciu o taki wzorzec, działania pełnomocnika będą zdeterminowane przepisami prawa i możliwościami technicznymi stwarzanymi przez system teleinformatyczny obsługujący zakładanie spółki. Poza specjalnymi regulacjami Kodeksu spółek handlowych służącymi założeniu spółki w oparciu o urzędowy wzorzec, możliwe jest założenie przy stosowaniu technologii informatycznych spółki na podstawie art. 781 § 1 w zw. z § 2 k.c., który zrównuje z formą pisemną oświadczenia woli w postaci elektronicznej opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym (forma elektroniczna[1]). Nie będzie to wtedy spółka, której umowa została zawarta przy wykorzystaniu wzorca umowy w rozumieniu Kodeksu spółek handlowych. Kluczową przeszkodą dla stosowania komunikacji elektronicznej przy zakładaniu wszystkich spółek jest bezwzględny wymóg dokonania czynności w formie aktu notarialnego[2]. Nawet wtedy jednak będzie istniała możliwość, aby choć wpis do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) został dokonany drogą elektroniczną.

Pełnomocnik przy zawieraniu umowy spółki

Prawodawca, na poziomie Kodeksu spółek handlowych i rozporządzeń wykonawczych, w zakresie dotyczącym pełnomocnika przy zawieraniu umowy spółki na podstawie urzędowego wzorca umowy, stworzył w tak wysokim stopniu wadliwe regulacje, że nie jest racjonalne stosowanie wykładni literalnej i systemowej. Zgodzić należy się z mocną krytyką wyrażoną w doktrynie[3], dodając przy tym, że komplikacje są potęgowane wraz z wydawaniem kolejnych, związanych z przedmiotową kwestią, aktów prawnych, w szczególności krajowych rozporządzeń, ale też ostatnich nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego w przedmiocie informatyzacji, które zdają się nie dostrzegać zinformatyzowania postępowania rejestrowego, w tym związanego ze spółkami zakładanymi według urzędowego wzorca umowy spółki.

Jedyne przepisy wprost odnoszące się do pełnomocnictwa do zawarcia umowy spółki w oparciu o urzędowy wzorzec – art. 210 § 11 oraz art. 379 § 11 k.s.h. – nie są regulacjami traktującymi ogólnie o zawieraniu umowy poprzez pełnomocnika, lecz mają wąski zakres zastosowania. Dotyczą jedynie sytuacji zawarcia umowy spółki w oparciu o urzędowy wzorzec pomiędzy spółką a członkiem zarządu tej spółki, kiedy to spółkę reprezentuje pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością lub walnego zgromadzenia w spółce akcyjnej. Zakres przepisów art. 210 § 11 oraz art. 379 § 11 k.s.h. jest zatem węższy od poprzedzających je kolejno przepisów art. 210 § 1 oraz art. 379 § 1 k.s.h., ponieważ dotyczą jedynie zawarcia umowy spółki w oparciu o urzędowy wzorzec, a nie każdej umowy między spółką a członkiem zarządu, jak również w sporach pomiędzy nimi. Jest to jednak jedyne zawężenie. Przywołane przepisy traktują o umowie zawieranej przez jakąkolwiek spółkę z ograniczoną odpowiedzialności lub spółkę akcyjną, czyli nie ma znaczenia, czy te spółki zostały zawiązane przy wykorzystaniu urzędowego wzorca[4]. Innymi słowy, skutkiem zawarcia umowy, o jakiej w analizowanych przepisach jest mowa, może być tylko powstanie, w oparciu o urzędowy wzorzec, spółki jawnej, komandytowej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ale stroną takiej umowy może być jakakolwiek (zawarta w tradycyjny sposób lub elektronicznie za pomocą urzędowego wzoru umowy spółki) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka akcyjna. Przykładowo norma ta obejmuje sytuację, w której spółka akcyjna uczestniczy w zakładaniu, w oparciu o wzorzec umowny, spółki komandytowej. Materia art. 210 § 11 oraz art. 379 § 11 k.s.h. nie wyklucza jednak, że umowę taką zawrze w imieniu spółki rada nadzorcza, czyli z pominięciem art. 210 § 11 oraz art. 379 § 11 k.s.h.

W doktrynie trafnie zwrócono uwagę, że prawodawca nie doprecyzował rodzaju podpisu elektronicznego, jakim należy się posłużyć na potrzeby art. 210 oraz art. 379 k.s.h.[5] Uwaga ta dotyczy zakładania każdego rodzaju spółki zakładanej przy wykorzystaniu wzorca umowy spółki, a nie wyłącznie tak utworzonej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Wprawdzie § 6 ust. 1 r.sp.j.[6], § 6 pkt ust. 1 r.sp.k.[7] (w przeciwieństwie do § 6–10 r.sp.z.o.o. z 2016 r.[8]) wprost wskazują na kwalifikowany podpis elektroniczny lub podpis potwierdzony profilem zaufanym ePUAP na potrzeby „podjęcia czynności możliwych do wykonania w systemie teleinformatycznym” (co obejmowałoby zatem również czynności, o jakich mowa w art. 210 oraz art. 379 k.s.h.), to taka interpretacja wskazanych zapisów rozporządzeń dotyczących spółki jawnej i komandytowej byłaby jednoznaczna z uznaniem, że rozporządzenie wykracza poza delegację ustawową do jego wydania. Ani w art. 231 § 6 k.s.h. (dotyczącym spółki jawnej), ani art. 1061 § 6 k.s.h. (dotyczącym spółki komandytowej) nie upoważniono do uregulowania kwestii podpisu elektronicznego. Jednocześnie jednak takiego upoważnienia można byłoby dopatrywać się w art. 1571 § 6 k.s.h. (dotyczącym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością), gdzie mowa o potrzebie określenia wymagań co do podpisu elektronicznego, ale jedynie w zakresie umowy spółki, listy wspólników i oświadczenia o wniesieniu wkładów. Zatem nie byłoby uprawnione wywodzenie podstaw do doprecyzowania wymagań podpisu elektronicznego poza zakresem wprost wyrażonym w delegacjach ustawowych. Niezależnie od tego podkreślić należy, że nie byłoby przy tym zasadne doszukiwanie się wskazania rodzaju podpisu elektronicznego na poziomie rozporządzeń, skoro prawodawca z zasady wyraża ten wymóg w kodeksach i ustawach.

Próbując wypełnić lukę co do rodzaju podpisu elektronicznego, można nawiązać do art. 99 § 1 k.c. (zaznaczając, że jest to dość swobodne nawiązanie, ale – jak wcześniej wskazano – wykładnia literalna i systemowa nie pozwala na wypracowanie w tym przypadku jednoznacznego i racjonalnego stanowiska) i czynić analogię do rodzaju podpisu elektronicznego używanego do zawarcia umowy spółki. Jednak z drugiej strony w sytuacji braku regulacji szczególnej należy korzystać z „zasady ogólnej”. Adekwatna zaś zasada, w przypadku potrzeby zachowania równoważności formie pisemnej, wyrażona jest w art. 781 § 1 w zw. z § 2 k.c., wskazuje potrzebę posłużenia się kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Faktycznie jednak rodzaj podpisu określi konstruktor systemu teleinformatycznego obsługującego zakładanie spółek według urzędowego wzorca umowy spółki.

Choć wyżej przedstawiony zakres zastosowania art. 210 § 11 oraz art. 379 § 11 k.s.h. może wzbudzać wątpliwości, to w jeszcze większym stopniu nie jest jasne, jaki jest zakres zastosowania art. 210 § 3 oraz art. 379 § 3 k.s.h. Normy te, regulując formę czynności pomiędzy wspólnikiem (będącym jedynym członkiem zarządu) a reprezentowaną spółką, nie są wprawdzie bezpośrednio adresowane do pełnomocników, niemniej nie jest wykluczone, że pełnomocnik będzie reprezentował tego wspólnika przy czynności. Kompletnie nieklarowne są intencje ustawodawcy przy uchwalaniu tych ostatnich przepisów. Gdyby rozumieć je literalnie, to powstałaby norma, że w przypadku dokonywania czynności pomiędzy spółką a jedynym członkiem zarządu (będącym jednocześnie jedynym wspólnikiem lub akcjonariuszem) nie ma potrzeby zachowywania formy aktu notarialnego, lecz jedynie wystarczy dokonać czynności prawnej przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Co najbardziej kontrowersyjne, to taka norma nie jest związana tylko ze spółkami utworzonymi przy wykorzystaniu urzędowego wzorca, lecz w każdej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej można dokonywać czynności w takiej postaci, o ile tylko stosuje się do tej konkretnej czynności urzędowy wzorzec umowy spółki. Efektem zastosowania normy niekoniecznie musi być również powstanie spółki według urzędowego wzorca, gdyż przepisy te dotyczą też innych czynności. Można byłoby przypuszczać, że przepis ten stanowi zapowiedź znaczącego ułatwienia funkcjonowania spółki, również w sprawach wewnętrznych spółki. Byłby to też znaczący krok w zakresie wykorzystania komunikacji elektronicznej w obrocie gospodarczym, jednak racje, które przemawiałyby za takim rozwiązaniem, nie są zrozumiałe, gdyż z pewnością jest wiele innych obszarów w prawie spółek, które należałoby wcześniej poddać informatyzacji. Nawet możliwości dokonywania drogą elektroniczną zmian umowy spółki założonej przy wykorzystaniu wzorca są znacząco ograniczone, zaś na gruncie art. 210 § 3 oraz art. 379 § 3 k.s.h. dopuszczalne byłyby czynności znacznie dalej idące. Przepisy art. 210 § 3 oraz art. 379 § 3 k.s.h. tworzyłyby, przy literalnej wykładni przepisu, bardziej skomplikowany pod względem technicznym system aniżeli na potrzeby zakładania spółek w oparciu o urzędowy wzorzec. Przede wszystkim jednak należy zwrócić uwagę, że statuując taki przepis, prawodawca nie stworzył specjalnych wzorców, które miałyby służyć wykonaniu takiej normy (choć, być może, założeniem projektodawcy było powiązanie § 3 z § 11 art. 210 i art. 379 k.s.h., a wtedy realizacją tych norm byłyby wzorce zawarte w załącznikach 3 i 4, czyli wzorce uchwał o powołaniu pełnomocnika spółki do zawarcia z członkiem zarządu umowy spółki przy wykorzystaniu wzorca umowy). Faktycznie brak zatem możliwości dokonania, przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym, innej czynności prawnej niż zawarcie umowy spółki w oparciu o urzędowy wzorzec. Regulacje art. 210 § 3 i art. 379 § 3 k.s.h. nie mają zatem samodzielnego znaczenia, ponieważ bez innych przepisów, choćby rangi rozporządzeń wykonawczych, ustanawiających konkretne urzędowe wzorce, nie można faktycznie korzystać ze zwolnienia z dokonywania czynności w formie aktu notarialnego. Nie jest wykluczone, że celem wprowadzenia art. 210 § 3 i art. 379 § 3 k.s.h. miało być jedynie wyeliminowanie konieczności posłużenia się formą aktu notarialnego w celu powołania spółki przy wykorzystaniu urzędowego wzorca, a tym samym przepisy § 3 tych artykułów miałyby umożliwić stosowanie poprzedzających ich § 11, nawet jeśli wymagana jest forma aktu notarialnego. Literalna treść wszystkich paragrafów art. 210 i art. 379 k.s.h. nie realizuje jednak takiego założenia (abstrahując nawet od racjonalności owego założenia).

Przedstawione zakresy zastosowań ukazują, że materia art. 210 § 11 i 3 oraz art. 379 § 11 i 3 k.s.h. dotyczy szczególnych przypadków. Dla takiego stanowiska nie ma znaczenia mała ostrość przedmiotowych przepisów, ponieważ nawet przy ich szerokiej interpretacji aktualne pozostaje twierdzenie, że związane są z wyjątkowymi sytuacjami, zaś specjalna regulacja ma zapobiegać działaniom członków zarządu na niekorzyść spółek. W takim stanie rzeczy zastanawia, czy rozsądne jest w ogóle ingerowanie przez ustawodawcę w takie wyjątkowe przypadki (abstrahując w tym miejscu od okoliczności, że ingerencja nie jest racjonalna, mając na uwadze brak wprowadzenia zmian o charakterze ogólnym w zakresie pełnomocnictwa do zawarcia umowy spółki przy wykorzystaniu wzorca). Nawet gdyby problematyka zawierania umowy pomiędzy spółką a członkiem zarządu była odrębnie uregulowana w kontekście spółek zawieranych w oparciu o urzędowy wzorzec, to nie powinno to wzbudzać wątpliwości. Istotne racje przemawiają, aby sytuacje takie traktować wyjątkowo.

Problematyka pełnomocnictwa jest również przedmiotem rozporządzeń wykonawczych do Kodeksu spółek handlowych, które głównie dotyczą funkcjonowania systemu teleinformatycznego obsługującego zakładanie spółek przy wykorzystaniu urzędowego wzorca. Z zasady należałoby uznać, z racji usytuowania tych przepisów, że są to regulacje dotyczące pełnomocnictwa do zawarcia umowy spółki, a nie pełnomocnictwa procesowego. W myśl przedmiotowych regulacji system teleinformatyczny wymaga jednoznacznego wskazania, czy podpisujący składa podpis we własnym imieniu, czy też w imieniu innego podmiotu. Jeśli podpis składa się w imieniu innego podmiotu, wskazuje się ten fakt poprzez oznaczenie stosownej opcji w formularzu, a następnie oznaczenie podmiotu, w imieniu którego się działa, przez określenie danych personalnych, numeru PESEL lub danych dotyczących dokumentu tożsamości oraz numeru KRS lub innego numeru w rejestrze (tak przepisy § 7 ust. 1 r.sp.j.[9], § 7 ust. 1 r.sp.k.[10] i § 10 ust. 1 r.sp.z.o.o. z 2016 r.[11]). Nie jest też oczywiste, dlaczego NIP-u nie uczyniono „zamiennikiem” numeru PESEL, analogicznie do art. 126 § 2 pkt 2 k.p.c. Wątpliwości wzbudza również, o jakim numerze „w rejestrze” mowa w § 7 ust. 1 pkt 3 r.sp.j., § 7 ust. 1 pkt 3 i § 10 ust. 1 pkt 3 r.sp.z.o.o. Jak można wnioskować, na pewno jest to inny rejestr niż KRS) Wydaje się, że chodzi o jakikolwiek inny rejestr, jednak zawsze należy w pierwszej kolejności podawać numer KRS, zaś inny rejestr tylko pomocniczo, czyli jeśli podmiot nie ma numeru KRS. Innym rejestrem może być zwłaszcza zagraniczny rejestr przedsiębiorców. Wydaje się, że można byłoby podać również wspomniany NIP. Warto byłoby również wprost wymagać podania państwa pochodzenia tego rejestru. W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, w myśl rzeczonej regulacji, należałoby podać nie tylko numer PESEL, ale też numer CEIDG, ponieważ pomiędzy pkt 2 i 3 § 7 ust. 1 r.sp.j., § 7 ust. 1, § 10 ust. 1 r.sp.z.o.o. nie ma alternatywy, lecz trzeba, o ile posiada się stosowane numery, uczynić zadość podaniu łącznie numerów z pkt 1, 2 i 3 tych paragrafów, o ile jest to faktycznie możliwe. Na marginesie warto wskazać, że pierwotna treść przepisów § 7 ust. 1 pkt 2 r.sp.j.[12], § 7 ust. 1 pkt 2 r.sp.k.[13] i § 10 ust. 1 pkt 2 r.sp.z.o.o. z 2016 r., pod względem językowym, była nieprawidłowa i nielogiczna – wpierw mówiono tam „w innym przypadku”, a na końcu przepisów wprost wskazywało się, że tym „innym przypadkiem” jest okoliczność, że „jeśli osoba fizyczna nie jest obowiązana do posiadania numeru PESEL”.

Podpisujący w umieniu innej osoby musi również podać podstawę umocowania, kierując się wytycznymi co do poszczególnych podstaw wskazanych w § 7 pkt 3–6 r.sp.j., § 7 pkt 3–6 r.sp.k., § 10 ust. 3–6 r.sp.z.o.o. z 2016 r. Przez podstawę umocowania należy rozumieć okoliczności stwarzające prawną możliwość do działania w imieniu innego podmiotu. Jeśli podstawą umocowania jest pełnomocnictwo, wypełnia się oświadczenie co do udzielania pełnomocnictwa, które to oświadczenie dołącza się do dokumentu, którego dotyczy. Przez dołączenie należy rozumieć „informatyczne” odesłanie do tego dokumentu. W przypadku pełnomocnictwa na gruncie prawa materialnego treść oświadczenia powinna wskazywać fakt udzielenia pełnomocnictwa, z określeniem podmiotu, który go udzielił, osoby lub osób udzielających pełnomocnictwa w charakterze reprezentantów podmiotu, jeżeli pełnomocnictwo nie dotyczy działania w imieniu osoby fizycznej, daty udzielenia pełnomocnictwa oraz jego zakresu (tak § 7 pkt 5 r.sp.j., § 7 pkt 5 r.sp.k., § 10 ust. 5 r.sp.z.o.o. z 2016 r.). Oświadczenie wypełnia podpisujący umowę spółki, a zatem pełnomocnik.

Tworzenie oświadczeń w miejsce przedłożenia pełnomocnictwa wydaje się nie mieć ustawowych podstaw prawnych. Choć można utożsamiać „powołanie się na pełnomocnictwo”, o jakim mowa w art. 6943 § 32 k.p.c., z „oświadczeniem”, to jednak zakres zastosowania przywołanego przepisu nie dotyczy pełnomocnictwa do zawarcia umowy spółki, lecz wniosku złożonego przez pełnomocnika o wpis do KRS takiej spółki. W efekcie do sądu rejestrowego jest składana umowa spółki podpisana przez pełnomocnika, ale „w dokumentacji” nie ma materialnoprawnego pełnomocnictwa do zawarcia umowy spółki (lub jego odpisu), a jedynie oświadczenie o jego istnieniu.

W rozporządzeniach wykonawczych dotyczących trybu zakładania spółki posłużono się nadto wadliwą konstrukcją, ponieważ mowa tam, że podstawą umocowania miałoby być „pełnomocnictwo do złożenia wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego” (tak § 7 pkt 5 r.sp.j., § 7 pkt 5 r.sp.k. i § 10 ust. 5 r.sp.z.o.o. z 2016 r. – § 9 r.sp.z.o.o. z 2011 r. z kolei nie zawierał takiego wskazania). Tymczasem to nie pełnomocnictwo procesowe upoważnia do zawarcia umowy spółki. Pełnomocnictwo do zawarcia umowy spółki oraz do złożenia wniosku o wpis do KRS może zostać ujęte w jednym dokumencie, co jednak nie zmienia faktu, że z punktu widzenia prawa są to dwa różne pełnomocnictwa. Z umocowania do jednej z tych czynności nie wynika umocowanie do dokonania drugiej. Tylko w drodze bardzo swobodnej wykładni można zatem przyjąć, że pod tym względem przepis rozporządzenia jest racjonalny. Wymaga to jednak pominięcia doniosłości przywołanego fragmentu. Można byłoby domniemywać, że wprowadzenie tego fragmentu jest próbą stworzenia podstawy prawnej do tworzenia oświadczeń o udzieleniu pełnomocnictwa poprzez nawiązanie do art. 6943 § 32 k.p.c. Nie jest to jednak próba udana.

W myśl § 7 pkt 6 r.sp.j., § 7 pkt 6 r.sp.k. i § 10 ust. 6 r.sp.z.o.o. z 2016 r. istnieje możliwość, aby podstawą umocowania było pełnomocnictwo udzielone w systemie teleinformatycznym do czynności związanych z utworzeniem spółki. Takie pełnomocnictwo podlega wskazaniu przy podejmowaniu czynności, której dotyczy. Pełnomocnictwo to tworzone byłoby zatem w środowisku systemu teleinformatycznego. W tym przypadku pełnomocnik nie tworzyłby oświadczenia, ponieważ istnieje możliwość „informatycznego” odesłania do oryginalnego pełnomocnictwa. Możliwości stworzenia pełnomocnictwa w takiej postaci należy upatrywać w art. 99 § 1 k.c. Nie stoi temu na przeszkodzie art. 210 § 11 oraz art. 379 § 11 k.s.h. w myśl rozumowania, że skoro ustawodawca wprost przewidział w określonych sytuacjach możliwość posługiwania się pełnomocnictwem w postaci elektronicznej, to w innych sytuacjach nie ma takiej możliwości.

W sytuacji zawierania umowy spółki w postaci elektronicznej w inny sposób niż poprzez korzystanie z urzędowego wzorca umowy spółki pełnomocnik musiałby dysponować kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Wtedy, w oparciu o art. 781 § 1–2 k.c., będzie mógł złożyć elektroniczne oświadczenie woli równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej. Podpisem takim nie musi dysponować mocodawca, jak też pełnomocnictwo nie musi mieć postaci elektronicznej, lecz może mieć zwykłą formę pisemną (ale może, jeśli tak wybrał mocodawca, mieć postać elektroniczną). Jeśli jednak pełnomocnictwo miałoby postać elektroniczną, to dla skutecznego działania konieczne byłoby jego opatrzenie takim rodzajem podpisu elektronicznego. W przeciwnym razie – analogicznie jak w przypadku umowy spółki – nie byłoby równoważne formie pisemnej, a tym samym nie spełniałoby wymagań art. 99 § 1 k.c. W przypadku zawierania umowy spółki w postaci elektronicznej w inny sposób niż poprzez korzystanie z urzędowego wzorca umowy spółki czynności nie dokonuje się w ramach specjalnego systemu teleinformatycznego obsługującego zakładanie spółek, lecz przy wykorzystaniu zwykłych (niepublicznych) narzędzi elektronicznych.

Pełnomocnik przy wniosku o wpis do KRS

Odnośnie do pełnomocnictwa art. 6943 § 32 k.p.c. stanowi, o czym już wcześniej wspomniano, że do wniosku złożonego przez pełnomocnika o wpis do KRS spółki, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy spółki udostępnionego w systemie teleinformatycznym, nie dołącza się pełnomocnictwa, jednak pełnomocnik powinien powołać się na nie, wskazując jego datę, zakres i okoliczności wymienione w art. 87 k.p.c.[14] Nie zachodzi dzięki temu w wymiarze technicznym problem wniesienia pełnomocnictwa do sądu. W przypadku posługiwania się drogą elektroniczną rodziłaby się trudność co do przekonwertowania ewentualnego „papierowego” pełnomocnictwa na elektroniczną postać w celu jego wniesienia za pomocą komunikacji elektronicznej. W wymiarze faktycznym przekonwertowanie nie jest kłopotliwe, jednak problemy rodzą się w zakresie doniosłości prawnej takiego konwertowania dokumentu papierowego na elektroniczny.

Przytoczona treść art. 6943 § 32 k.p.c. wzorowana jest na obowiązującej do 8.09.2016 r. regulacji art. 89 § 1 zd. 4 k.p.c. dotyczącej elektronicznego postępowania upominawczego. Po wspomnianej dacie zrodziła się jednak niespójność w przedmiotowym zakresie. Dotychczasowa norma art. 89 § 1 zd. 4 k.p.c. nie została po tej dacie uchylona, lecz faktycznie, po modyfikacjach, rozszerzono jej zakres na całe postępowanie cywilne, w tym postępowanie rejestrowe. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 89 § 1 zd. 3 k.p.c. złożenie dokumentu wykazującego umocowanie lub jego uwierzytelnionego odpisu nie jest wymagane, jeżeli stwierdzenie przez sąd umocowania jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną. Dla elektronicznego postępowania upominawczego (i potencjalnie dla zakładania spółki w oparciu o urzędowy wzorzec umowy) miarodajny byłby jednak art. 89 § 11 k.p.c., stanowiący, że przepisu § 1 nie stosuje się do czynności procesowej dokonanej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w przypadku gdy przepis szczególny przewiduje, że czynności można dokonać wyłącznie za pośrednictwem tego systemu. W takim przypadku pełnomocnik powołuje się na pełnomocnictwo, wskazując jego zakres oraz okoliczności wymienione w art. 87 k.p.c. Przepis art. 6943 § 32 k.p.c. stanowi jednak lex specialis względem art. 89 § 11 k.p.c. Różnica tkwi w pominięciu wymogu daty, jednak wskazywano również dotąd, że nie ma potrzeby jej podawania, jeśli pełnomocnictwo nie zostało nią opatrzone[15].

Ustawodawca opiera się w art. 6943 § 32 k.p.c. na niewyrażonej wprost normie, że jedyną możliwością dokonania wpisu do KRS spółki zawartej za pomocą urzędowego wzorca umowy jest złożenie wniosku drogą elektroniczną. Choć złożenie takiego wniosku w tradycyjny (papierowy) sposób byłoby utrudnione z powodu konieczności spełnienia wymagań art. 6944 k.p.c., to gdyby było to teoretycznie dopuszczalne, to również wtedy nie byłoby konieczności przedkładania pełnomocnictwa. Wystarczyłoby powołanie się na nie, ponieważ stosowanie art. 6943 § 32 k.p.c. nie jest zawężone jedynie do wniosków składanych drogą elektroniczną.

Przed rozszerzeniem możliwości stosowania urzędowego wzorca umowy spółki, nieobowiązujący już przepis § 5 ust. 2 r.t.z.w. z 2011 r.[16] rozwijał treść art. 6943 § 32 k.p.c., wskazując, że jeżeli wniosek o wpis spółki do rejestru ma zostać złożony przez pełnomocnika, ma on wypełnić w systemie teleinformatycznym oświadczenie wskazujące na fakt udzielenia pełnomocnictwa przez spółkę, osoby działające w jej imieniu, datę udzielenia pełnomocnictwa oraz jego zakres. Oświadczenie pełnomocnika podlegało dołączeniu do wniosku. Na poziomie dawnego rozporządzenia stworzono zatem taki model, że konieczne jest złożenie przez pełnomocnika osobnego dokumentu zawierającego jego oświadczenia dotyczące udzielonego mu pełnomocnictwa. Odmiennie zatem niż w przypadku elektronicznego postępowania upominawczego, ale analogicznie do mechanizmu istniejącego na etapie zawierania umowy spółki przy wykorzystaniu urzędowego wzorca umowy spółki. W każdym razie nowe rozporządzenie wykonawcze nie zawiera takiego przepisu, zaś stosowanie wprost regulacji zawartej w rozporządzeniu wykonawczym do Kodeksu spółek handlowych dotyczącym zawierania umów nie byłoby zasadne nie tylko z powodu innego zakresu zastosowania tych rozporządzeń, ale również w świetle faktu, że § 5 r.t.z.w.[17], powtarzając regulacje dotyczące pełnomocnictwa, pomija przedmiotowe zagadnienie. Nie umniejsza to jednak stosowania art. 6943 § 32 k.p.c. Stan rzeczy zmieniony jest o tyle, że nie jest wyraźnie zaakcentowane, iż pełnomocnik składa oświadczenia, a jedynie że powołuje się na nie – w istocie jednak obie czynności faktycznie przebiegają tak samo, zaś „powołanie się” również ma charakter „oświadczenia”, co wcześniej zasygnalizowano. 

Odmiennie zagadnienie pełnomocnictwa prezentuje się przy składaniu wniosku o wpis do KRS innych spółek niż zakładane przy wykorzystaniu urzędowego wzorca. Przywoływany art. 6943 § 32 k.p.c. nie dotyczy takich przypadków. Jednak zastosowanie może znaleźć w tym przypadku art. 89 § 1 zd. 3 k.p.c. Poza jednak sytuacją wskazaną w tym przepisie, w przypadku niezakładania spółki przy wykorzystaniu urzędowego wzorca nie wystarczy powołać się na pełnomocnictwo, lecz należy je przedstawić.

Zawodowi pełnomocnicy

Krąg osób mogących zostać pełnomocnikami procesowymi przy wniosku o wpis KRS spółki zakładanej w oparciu o urzędowy wzorzec umowy określają zasady ogólne Kodeksu postępowania cywilnego. Pełnomocnikami mogą być w szczególności adwokaci lub radcowie prawni. W przypadku zakładania spółki, również kiedy stosuje się elektroniczny wzorzec umowy spółki, nie ma szczególnej regulacji dotyczącej identyfikacji pełnomocników zawodowych. Sytuacja jest zatem odmienna niż w przypadku elektronicznego postępowania upominawczego, gdzie pełnomocnicy zawodowi, aby móc działać w tym postępowaniu przy wykorzystaniu komunikacji elektronicznej, muszą uprzednio sprofilować swoje konto użytkownika, czyniąc z niego konto zawodowego pełnomocnika. Sprofilowanie konta wymaga pośrednictwa stosownego organu samorządu zawodowego, który w takim układzie faktycznie poświadcza, że dana osoba ubiegająca się o sprofilowanie konta rzeczywiście posiada odpowiednie uprawnienia zawodowe (tak art. 37b ust. 1–4 Prawa o adwokaturze[18] oraz art. 229 ust. 1–4 ustawy o radcach prawnych[19]).

Choć nie wprowadzono specjalnych przepisów dotyczących działania zawodowych pełnomocników w postępowaniu rejestrowym w przypadku spółek, to częściowo aktualne są jednak przyczyny, które skłoniły ustawodawcę do stworzenia w elektronicznym postępowaniu upominawczym specjalnych mechanizmów identyfikacji pełnomocników zawodowych. W całej rozciągłości istotność zachowuje okoliczność, że tylko określone osoby mogą działać jako pełnomocnicy procesowi. Nie ma natomiast znaczenia kwestia zwrotu kosztów postępowania, ponieważ postępowanie rejestrowe, w przeciwieństwie do elektronicznego postępowania upominawczego, nie jest postępowaniem spornym.

Użytkownicy systemu teleinformatycznego

Na poziomie rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości dotyczących zakładania spółki wiodące jest pojęcie użytkownika, a nie wnioskodawcy, czy też pełnomocnika. Jest to konsekwencją opisywania przez te rozporządzenia jedynie funkcjonalności systemu teleinformatycznego obsługującego zakładanie spółki. Przekłada się to wprost na postępowanie rejestrowe. W początkowym okresie działania systemu teleinformatycznego błędy w jego konstrukcji dotyczyły właśnie głównie zagadnień związanych z problematyką użytkowników[20]. System nie stwarzał w kilku istotnych sferach możliwości działania użytkownika jako przedstawiciela (pełnomocnika) innego podmiotu, w efekcie czynności mogły być dokonywane jednak osobiście, a nie przez przedstawiciela. System teleinformatyczny uniemożliwiał z przyczyn technicznych wykonanie w tym zakresie uprawnień podmiotów zakładających spółkę. Aczkolwiek, paradoksalnie, takie ułomne działanie systemu teleinformatycznego częściowo mogło znaleźć uzasadnienie w przepisach prawa, ponieważ wprawdzie funkcjonalność systemu nie czyniła zadość wymogom rozporządzenia wykonawczego do Kodeksu spółek handlowych, to jednak istniała i wciąż istnieje wątpliwość, o czym wcześniej wspomniano, co do niektórych sposobów wykazywania umocowania do zawarcia umowy spółki. Inaczej ujmując – czy przepisy tego rozporządzenia były i są w pełni zgodne z przepisami wspomnianego Kodeksu, Kodeksu cywilnego oraz Kodeksu postępowania cywilnego. 

Zgodnie z § 2 pkt 2 r.sp.j., § 2 pkt 2 r.sp.k., § 2 pkt 2 r.sp.z.o.o. i § 2 pkt 2 r.t.z.w. przez użytkownika rozumie się osobę fizyczną, która założyła konto w systemie teleinformatycznym. Użytkownikiem nie może być jednostka organizacyjna (osoba prawna). Nie oznacza to, że tylko osoby fizyczne mogą zakładać drogą elektroniczną spółki w oparciu o urzędowy wzorzec. Choć faktycznie w systemie teleinformatycznym mogą działać tylko osoby fizyczne, to mogą występować nie tylko w swoim imieniu, ale też jednostek organizacyjnych, a nawet innych osób fizycznych.

Przedstawiona koncepcja użytkownika jest spójna z dokonywaniem czynności przez jednostki organizacyjne w innych sytuacjach. W świecie niewirtualnym dokumentów też nie podpisuje dosłownie osoba prawna, lecz osoby fizyczne działające w jej imieniu. Identyczne rozwiązanie prawno-informatyczne dotyczące użytkownika stosowane jest w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Takie ukształtowanie zakresu użytkowników wiąże się z wymogiem, aby osoba fizyczna jako użytkownik systemu oznaczyła w stosownych sytuacjach, że działa jako przedstawiciel (pełnomocnik) innej osoby.

W systemie obsługującym zakładanie spółek dokonywane są nie tylko czynności procesowe, ale też czynności o charakterze materialnoprawnym, stąd w ślad za tym obok pełnomocnictwa procesowego może występować pełnomocnictwo do dokonania czynności prawnej. System teleinformatyczny powinien stwarzać możliwości odzwierciedlenia przedmiotowych sytuacji w swoim środowisku. W przeciwnym razie konstrukcję systemu uznać należy za wadliwą. Ograniczałoby to, czy wręcz wykluczało, realizację przez podmioty ich uprawnień wynikających z przepisów materialnoprawnych lub procesowych, przy założeniu braku istnienia regulacji prawnych wprost wykluczających takie uprawnienia na potrzeby zakładania spółki.

Jeśli pod jednym dokumentem ma podpisać się kilka osób, powstaje o tyle problematyczna sytuacja w kontekście stosowania komunikacji elektronicznej, że trzeba stworzyć w środowisku systemu teleinformatycznego warunki do odzwierciedlenia przypadku podpisywania dokumentów przez kolejne osoby. Odnośnie do podpisywania umowy spółki nie ma szczegółowych regulacji prawnych w tym zakresie. Przepisy rozporządzeń wykonawczych do Kodeksu spółek handlowych stanowią jedynie, że do chwili złożenia podpisu przez wszystkich uprawnionych użytkowników treść dokumentu może być zmieniana (§ 6 ust. 2 r.sp.j., § 6 ust. 2 r.sp.k. i § 81 ust. 2 r.sp.z.o.o. z 2016 r.)[21]. Obszerniejszą regulację stworzono na potrzeby podpisywania wniosku o wpis do KRS. W takiej sytuacji jedna z uprawnionych osób jako użytkownik tworzy wniosek w systemie, a następnie, zgodnie z § 5 ust. 2 r.t.z.w., wskazuje się innych użytkowników mających podpisać wniosek. Przy podpisywaniu w systemie trzeba zatem, jak się wydaje, od razu wskazać ewentualnych pełnomocników innych osób, o ile te osoby ustanowiłyby go, ponieważ z punktu widzenia rozporządzenia użytkownikiem jest pełnomocnik, a nie jego mocodawca. Użytkownik chcący korzystać z pełnomocnika musiałby zatem z góry przy przygotowywaniu wniosku wskazać twórcy dokumentu, że w jego imieniu podpisze go pełnomocnik.

 

Podsumowanie

Wykorzystanie technologii informatycznych nie wpływa na stosowanie ogólnych norm umożliwiających pełnomocnikowi działanie przy zakładaniu spółek. Przepisy Kodeksu spółek handlowych dedykowane zawarciu umowy spółki w oparciu o wzorzec nie dopuszczają wprost, ale też, co istotniejsze, nie wykluczają, działania poprzez pełnomocnika. Przepisy rozporządzeń wykonawczych do Kodeksu spółek handlowych jednak już taką możliwość wprost dopuszczają.

Przy zakładaniu spółki w postaci elektronicznej sytuacja pełnomocnika będzie zależna od okoliczności, czy spółka powstaje w oparciu o urzędowy wzorzec umowy spółki, czy też w inny sposób. W każdym jednak z tych przypadków umowa spółki będzie mogła zostać zawarta w postaci elektronicznej, za wyjątkiem przypadku, kiedy konieczna będzie forma aktu notarialnego. Zawsze zaś, nawet jeśli umowa została zawarta w formie aktu notarialnego, możliwe jest złożenie wniosku o wpis spółki do KRS, jednak w przypadku skorzystania z urzędowego wzorca pełnomocnik nie będzie musiał przedkładać pełnomocnictwa procesowego, a jedynie powołać się na nie. Przy zakładaniu spółki inaczej niż przy wykorzystaniu urzędowego wzorca istnieje możliwość skorzystania z art. 89 § 1 zd. 3 k.p.c.

Do założenia spółki jawnej lub komandytowej w oparciu o urzędowy wzorzec pełnomocnik musi dysponować albo bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnych kwalifikowanych certyfikatów, albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. Żadnego z tych podpisów nie musi jednak mieć jego mocodawca. W przypadku umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie ma konieczności dysponowania takimi podpisami, ponieważ wystarczy zwykły podpis elektroniczny, czyli w gruncie rzeczy jedynym wymogiem jest założenie konta w systemie teleinformatycznym obsługującym zakładanie spółki. Pełnomocnictwo może mieć postać elektroniczną, jednak wątpliwe jest legitymowanie się oświadczeniem o pełnomocnictwie, w szczególności pełnomocnictwie w formie pisemnej. Z kolei w przypadku umowy spółki zawieranej w postaci elektronicznej, ale poza przywołanym systemem, konieczne jest posiadanie przez pełnomocnika, w oparciu o art. 781 § 1–2 k.c., kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Odnośnie zaś do wniosku o wpis do KRS, pełnomocnik w celu jego złożenia powinien posiadać kwalifikowany podpis elektroniczny weryfikowany, a od 1 kwietnia 2016 r.[22] (alternatywnie) podpis potwierdzony profilem zaufanym ePUAP. Jedynie w przypadku rejestracji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, zakładanej w oparciu o urzędowy wzorzec umowy, wystarczy zwykły podpis elektroniczny.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych wprost traktujące o pełnomocnictwie do zawarcia umowy spółki w oparciu o urzędowy wzorzec umowy spółki są – łagodnie ujmując – błędne, zarówno co do sensu ich treści, jak też językowego wyrażenia. Wydaje się, że najrozsądniejszy kierunek wykładni rzeczonej regulacji dotyczącej pełnomocnictwa powinien minimalizować doniosłość prawną art. 210 § 11 i art. 379 § 11 k.s.h., ograniczając ich znaczenie do normy mówiącej, że każda spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub akcyjna (czyli utworzona w oparciu o urzędowy wzorzec, a także w inny sposób) może, przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym, w drodze uchwały zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia), powołać pełnomocnika w celu zawarcia, z członkiem zarządu tej spółki, umowy spółki na podstawie urzędowego wzorca umowy. Nadto art. 210 § 3 i art. 379 § 3 k.s.h. wiązać należałoby jedynie z sytuacjami, kiedy ustawodawca wprost dopuszcza dokonywanie czynności prawnej przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Bez takich przepisów uznać należy, że nie można wykonać dyspozycji art. 210 § 3 i art. 379 § 3 k.s.h. Innymi słowy, przepisy te nie mają samodzielnego znaczenia.

Racjonalnym rozwiązaniem byłoby również dokonanie zmiany legislacyjnej polegającej na całkowitym uchyleniu art. 210 § 11 i art. 379 § 11 k.s.h. (a w ślad za tym art. 210 § 3 i art. 379 § 3 k.s.h.). Niekoniecznie musiałoby się to wiązać z wprowadzeniem innych przepisów w tej materii. Wprawdzie sytuacja, w której nie będzie żadnych przepisów dotyczących pełnomocnictwa, nie jest pozbawiona wad, to jednak otwierałoby to drogę do wypracowania w drodze wykładni logicznego i adekwatnego do potrzeb obrotu stanowiska, iż możliwe jest zawarcie umowy spółki w oparciu o urzędowy wzorzec przez pełnomocnika, w tym udzielenie tego pełnomocnictwa w postaci elektronicznej (poprzez system teleinformatyczny).

 

  *Autor jest adiu nktem w Centrum Badań Problemów Prawnych i Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego oraz adwokatem we Wrocławiu

 

Summary

 

Proxy creating online a commercial company

In recent years, company law has been computerized. Unfortunately, the new regulations are unclear. If the partnership agreement will be concluded on the basis of the official standard contract of the company, the activities proxy shall be determined by law and technical functions of the computer system.

 

Keywords: electronic signature, companies, Internet, electronic communication

Pojęcia kluczowe: podpis elektroniczny, spółki, Internet, komunikacja elektroniczna

 

 

[PRZYPISY:]

 

[1] Regulacja dotycza formy elektronicznej jako odrębnaej instytucji weszła w życie dopiero z dniem 8.09.2016 r. na mocy ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 1311 ze zm., dalej zwana „nowelą lipcową”). Wcześniej kwestia równoważności formie pisemnej elektronicznych oświadczeń ustanowiona była uregulowana w uchylonym art. 78 § 2 k.c. Treść przywołanego przepisu była podobna, lecz nie została w nim wprost wyodrębniona forma elektroniczna. Nowy przepis został przy tym niedługo po wejściu w życie zmieniony z uwagi na rozpoczęcie stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (Dz.Urz. UE L 257 z 28.8.2014, s. 73-114, dalej zwane „rozporządzeniem eIDAS”) i wejściem w życie ustawy z dnia 5.09.2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1579).

[2] Co do nieistnienia „elektronicznych” aktów notarialnych zob. Ł. Goździaszek, Identyfikacja elektroniczna i usługi zaufania na tle prawa spółek, „Przegląd Prawa Handlowego” 2016, nr 9, s. 52 i przywołaną tam literaturę.

[3] W.J. Kocot, Forma elektroniczna aktów założycielskich i niektórych czynności z zakresu stosunków wewnętrznych spółek handlowych – nowelizacja kodeksu spółek handlowych z 28.11.2014 r., „Przegląd Prawa Handlowego” 2015, nr 2, s. 15–16; A. Szumański, Nowelizacja kodeksu spółek handlowych z 28.11.2014 r. przewidująca szersze wykorzystanie wzorca udostępnianego w systemie teleinformatycznym, „Przegląd Prawa Handlowego” 2015, nr 4, s. 43–46.

[4] Por: M. Leśniak, w: J. Gołaczyński (red.), D. Szostek (red.), Informatyzacja postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 577, W.J. Kocot, Forma elektroniczna aktów założycielskich i niektórych czynności z zakresu stosunków wewnętrznych spółek handlowych – nowelizacja kodeksu spółek handlowych z 28.11.2014 r., „Przegląd Prawa Handlowego” 2015, nr 2, s. 15; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, T. 1, Warszawa 2015, s. 1003–1004; A. Szumański, Nowelizacja kodeksu spółek handlowych z 28.11.2014 r. przewidująca szersze wykorzystanie wzorca udostępnianego w systemie teleinformatycznym, „Przegląd Prawa Handlowego” 2015, nr 4, s. 45–46. Wyrażane w doktrynie wątpliwości co do kwestii, jakie spółki są uprawnione do skorzystania z art. 210 § 11 oraz art. 379 § 11 k.s.h., a także jakie spółki mogą powstać w wyniku zastosowania tych norm, rozwiązał prawodawca poprzez ustanowienie zamkniętego kręgu urzędowych wzorców uchwał w załącznikach nr 3 i 4 do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.01.2015 r. w sprawie określenia wzorców dotyczących spółki z ograniczoną odpowiedzialnością udostępnionych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 69 ze zm.), dalej „r.w.s.z.o.o.”; rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.01.2015 r. w sprawie określenia wzorców dotyczących spółki jawnej udostępnionych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 68 ze zm.), dalej „r.w.s.j.”, a także rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.01.2015 r. w sprawie określenia wzorców dotyczących spółki komandytowej udostępnionych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 70 ze zm.), dalej „r.w.s.k.” Niezależnie zatem od interpretacji art. 210 § 11 oraz art. 379 § 11 k.s.h., faktycznie dokonać można jedynie czynności znajdujących wyraz w stworzonym katalogu urzędowych wzorców.

[5] M. Leśniak, [w:] J. Gołaczyński (red.), D. Szostek (red.), Informatyzacja postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2016, s. 578, W.J. Kocot, Forma elektroniczna aktów założycielskich i niektórych czynności z zakresu stosunków wewnętrznych spółek handlowych – nowelizacja kodeksu spółek handlowych z 28.11.2014 r., „Przegląd Prawa Handlowego” 2015, nr 2, s. 15; A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, T. 1, Warszawa 2015, s. 1005; A. Szumański, Nowelizacja kodeksu spółek handlowych z 28.11.2014 r. przewidująca szersze wykorzystanie wzorca udostępnianego w systemie teleinformatycznym, „Przegląd Prawa Handlowego” 2015, nr 4, s. 45–46.

[6] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.01.2015 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki jawnej przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz innych czynności wykonywanych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 64 ze zm.), dalej „r.sp.j.”

[7] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.01.2015 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki komandytowej przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz innych czynności wykonywanych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 63 ze zm.), dalej „r.sp.k.”

[8] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.03.2016 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz wymagań dotyczących podpisu elektronicznego (Dz.U. 2016, poz. 420 ze zm.), dalej „r.s.z.o.o. z 2016 r.” W poprzedniej wersji rozporządzenia § 10 ust. 1 pkt 2 odpowiadał § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29.12.2011 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz wymagań dotyczących podpisu elektronicznego (Dz.U. nr 297 poz. 1762), dalej zwane „r.s.z.o.o. z 2011 r.”

[9] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.01.2015 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki jawnej przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz innych czynności wykonywanych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 64 ze zm.), dalej „r.sp.j.”

[10] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.01.2015 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki komandytowej przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz innych czynności wykonywanych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 63 ze zm.), dalej „r.sp.k.”

[11] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.03.2016 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz wymagań dotyczących podpisu elektronicznego (Dz.U. 2016, poz. 420 ze zm.), dalej „r.s.z.o.o. z 2016 r.” W poprzedniej wersji rozporządzenia § 10 ust. 1 pkt 2 odpowiadał § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29.12.2011 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz wymagań dotyczących podpisu elektronicznego (Dz.U. nr 297, poz. 1762), dalej zwane „r.s.z.o.o. z 2011 r.”

[12] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.01.2015 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki jawnej przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz innych czynności wykonywanych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 64 ze zm.), dalej „r.sp.j.”

[13] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 stycznia 2015 r. w sprawie trybu zakładania konta w systemie teleinformatycznym, sposobu korzystania z systemu teleinformatycznego i podejmowania w nim czynności związanych z zawiązaniem spółki komandytowej przy wykorzystaniu wzorca umowy oraz innych czynności wykonywanych w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 63 ze zm.), dalej „r.sp.k.”

[14] Na przydatność takiego rozwiązania zwracają uwagę R.L. Kwaśnicki i A. Nalazek, poddając nawet pod rozwagę jego większe upowszechnienie – R.L. Kwaśnicki, A. Nalazek, Spółka z o.o. zawierana przy użyciu wzorca udostępnianego w Internecie, „Prawo Spółek” 2011, nr 12, s. 18.

[15] Zob. szerzej Ł. Goździaszek, Elektroniczne postępowanie upominawcze, Warszawa 2014, s. 162 i przytoczona tam literatura.

[16] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 29.12.2011 r. w sprawie sposobu i trybu złożenia wniosku o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego spółki, której umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością udostępnianego w systemie teleinformatycznym (Dz.U. nr 297, poz. 1761), dalej zwane „r.t.z.w. z 2011 r.”

[17] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.01.2015 r. w sprawie sposobu i trybu składania wniosków o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego dotyczących spółek, których umowę zawarto przy wykorzystaniu wzorca umowy spółki udostępnionego w systemie teleinformatycznym (Dz.U. 2015, poz. 65 ze zm.), dalej zwane „r.t.z.w.” Rozporządzenie to, jak się wydaje, należy traktować jako lex specialis względem rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26.04.2016 r. w sprawie trybu zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe (Dz.U. 2016, poz. 637 ze zm.). Ostatnie ze wspomnianych rozporządzeń ma charakter regulacji ogólnej, dotyczącej każdego postępowania cywilnego (faktycznie jednak jego zakres zastosowania będzie niewielki w najbliższym czasie z uwagi na art. 20 noweli lipcowej). Prawodawca nie jest jednak konsekwentny, ponieważ w rozporządzeniu tym szczegółowo uregulował problematykę postępowania wieczystoksięgowego. Rozporządzenie to zawiera zatem nie tylko regulacje ogólne, ale też szczególne (na potrzeby postępowań cywilnych określonego rodzaju).

[18] Ustawa z dnia 26.05.1982 r. Prawo o adwokaturze (t. jedn. Dz.U. 2016, poz. 1999).

[19] Ustawa z dnia 6.07.1982 r. o radcach prawnych (t. jedn. Dz.U. 2016, poz. 233 ze zm.).

[20] Zob. Ł. Zamojski, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oparta na wzorcu umowy – „S24”, „Prawo Spółek” 2012, nr 3, s. 16–17. Autor trafnie zwraca przy tym uwagę na aktualne problemy dotyczące prokury w kontekście zakładania spółki poprzez system teleinformatyczny.

[21] Zob. Ł. Zamojski, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oparta na wzorcu umowy – „S24”, „Prawo Spółek” 2012, nr 3, s. 12. Dawniej przepisy te przewidywały odmienną regułę – podpisanie umowy spółki przez pierwszego użytkownika powodowało brak możliwości zmiany treści umowy.

[22] Przepisy dotyczące posługiwania się podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP przez długi czas były w okresie vacatio legis. Weszły w życie dopiero 1.4.2016 r. w zakresie wnoszenia wniosku o wpis do KRS, a także w zasadzie wszystkich zmian umowy i zmian korporacyjnych dotyczących spółki, w tym zmian umowy (tak art. 8, 9 i 12 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2015, poz. 4), przy czym już od 15.01.2015 r. możliwe było, przy wykorzystaniu tego podpisu, rejestrowanie spółek jawnych i komandytowych, których umowy zostały zawarte przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym.



 

Copyrights © 2016 - PALESTRA